Shloka 43
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
तुल्यमायुः सुखं रूपं तासामासीत्कृते युगे / धर्माधर्मौं तदा न स्तः कल्पादौ प्रथमे युगे
Transliteration
tulyamāyuḥ sukhaṃ rūpaṃ tāsāmāsītkṛte yuge / dharmādharmauṃ tadā na staḥ kalpādau prathame yuge
Translation
В Крита-югу их срок жизни, счастье и облик были одинаковы; в первой юге, в начале кальпы, тогда не было ни дхармы, ни адхармы.
Word by Word
तुल्यम्equal/same
तुल्यम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; used predicatively ‘equal/same’ qualifying आयुः/सुखं/रूपं (collectively)
आयुःlifespan
आयुः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (lifespan)
सुखम्happiness
सुखम्:
कर्ता (Subject, coordinated)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
रूपम्form/appearance
रूपम्:
कर्ता (Subject, coordinated)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
तासाम्of those (fem.)
तासाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural (of those)
आसीत्was
आसीत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; Imperfect 3rd sg (was)
कृतेin the Kṛta (age)
कृते:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootकृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (in Kṛta [yuga])
युगेin the age
युगे:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (in the age)
धर्म-अधर्मौdharma and adharma
धर्म-अधर्मौ:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + अधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; Dvandva (dharma and adharma) nominative dual
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; time adverb
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; negation particle
स्तःexist/are
स्तः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद; Present indicative 3rd dual (are/exist)
कल्प-आदौat the beginning of the kalpa
कल्प-आदौ:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Tatpuruṣa ‘at the beginning of the kalpa’; Locative singular
प्रथमेin the first
प्रथमे:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular; adjective qualifying युगे
युगेin the age
युगे:
अधिकरण (Locative)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular