Shloka 23
Lokakalpanā / The Ordering of the Worlds
Cosmogony and Earth’s Retrieval
Devanagari script
भक्ता यज्ञवराहान्ताश्चापः संप्राविशत्पुनः / अग्निसंछादितां भूमिं समामिच्छन्प्रजापतिम्
Transliteration
bhaktā yajñavarāhāntāścāpaḥ saṃprāviśatpunaḥ / agnisaṃchāditāṃ bhūmiṃ samāmicchanprajāpatim
Translation
Преданные, достигнув предела Яджня-Варахи, вновь вошли в воды; и на земле, покрытой огнём, они должным образом искали Праджапати.
Word by Word
भक्ताःdevotees / the devoted ones
भक्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
यज्ञsacrifice
यज्ञ:
—
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
वराहboar (Varāha)
वराह:
—
TypeNoun
Rootवराह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
अन्ताःthose whose end/goal is the sacrificial Varāha
अन्ताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; बहुव्रीह्यर्थे/तत्पुरुष-समाससम्भवः: यज्ञ-वराह-अन्त (यस्य अन्तः वराहः/यज्ञवराहान्तः)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचन-प्रयोगः), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
संप्राविशत्entered
संप्राविशत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
पुनःagain
पुनः:
—
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
अग्निfire
अग्नि:
—
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
संछादिताम्covered/veiled
संछादिताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootसम् + छद् (धातु) → संछादित (कृदन्त)
Formकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (भूमिम्)
भूमिम्earth
भूमिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
समाम्level/even
समाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (भूमिम्)
इच्छन्desiring
इच्छन्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootइष् (धातु) → इच्छन् (कृदन्त)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
प्रजापतिम्Prajāpati
प्रजापतिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन