Shloka 67
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
संवत्सरस्यावयवैः कल्पि तस्य यथाक्रमम् / अहस्तु नाभिः सौरस्य एकचक्रस्य वै स्मृतः
Transliteration
saṃvatsarasyāvayavaiḥ kalpi tasya yathākramam / ahastu nābhiḥ saurasya ekacakrasya vai smṛtaḥ
Translation
Его устройство по порядку составлено из частей года. «Ахах», то есть день, считается ступицей единственного колеса солнечной колесницы.
Word by Word
संवत्सरस्यof the year
संवत्सरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अवयवैःwith the parts/limbs
अवयवैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअवयव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
कल्पिwas arranged/constructed
कल्पि:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु) + लुङ् (तिङन्त)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; √कॢप् = to arrange/construct; रूपम्: ‘कल्पि(त्)’ (poetic aorist)
तस्यof it/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
यथाक्रमम्in proper sequence
यथाक्रमम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा + क्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (यथाक्रमम् = in due order), अव्यय (adverbial accusative)
अहःday
अहः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
नाभिःnavel, hub
नाभिः:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सौरस्यof the Sun/solar
सौरस्य:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; विशेषण (of एकचक्रस्य)
एकचक्रस्यof the single-wheeled (chariot)
एकचक्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootएक + चक्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (एकं चक्रं यस्य), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
स्मृतःis considered/said
स्मृतः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘स्मृतः’ = is said/remembered