Shloka 20
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
सोमाधारं जगत्सर्वमेतत्तथ्यं प्रकीर्तितम् / सूर्यादुष्णं निस्रवते सोमाच्छीतं प्रवर्त्तते
Transliteration
somādhāraṃ jagatsarvametattathyaṃ prakīrtitam / sūryāduṣṇaṃ nisravate somācchītaṃ pravarttate
Translation
Истинно возвещено: весь мир держится на Соме; от Солнца истекает жар, а от Сомы исходит прохлада.
Word by Word
सोमाधारम्having Soma as support
सोमाधारम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसोम + आधार (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); कर्मधार/षष्ठी-तत्पुरुष sense: सोमः आधारः यस्य
जगत्the world
जगत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); adjective to 'जगत्'
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)
तथ्यम्true
तथ्यम्:
Pradhana-visheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतथ्य (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); predicate adjective
प्रकीर्तितम्proclaimed
प्रकीर्तितम्:
Pradhana-visheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-कीर्त् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रकीर्तित (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन); past passive participle (क्त)
सूर्यात्from the sun
सूर्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
उष्णम्heat
उष्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउष्ण (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)
निस्रवतेflows out
निस्रवते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-√स्रु (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
सोमात्from Soma (moon)
सोमात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (5/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
शीतम्coolness
शीतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशीत (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative/Accusative (1/2), Singular (एकवचन)
प्रवर्ततेarises/comes forth
प्रवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-√वृत् (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)