Shloka 14
Nimivaṃśānukīrtana (Genealogical Recitation of the Nimi Line) — with Atri–Soma Origin Motif
Devanagari script
स तेन रथमुख्येन सागरान्तां वसुंधराम् / त्रिःसप्तकृत्वो ऽतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्
Transliteration
sa tena rathamukhyena sāgarāntāṃ vasuṃdharām / triḥsaptakṛtvo 'tiyaśāścakārābhipradakṣiṇam
Translation
Он, исполненный великой славы, взошёл на тот лучший из колесниц и совершил обхождение (прадакшину) вокруг земли, окаймлённой океаном, двадцать один раз.
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तेनby/with that
तेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
रथमुख्येनwith the foremost chariot
रथमुख्येन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootरथमुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—रथ + मुख्य (षष्ठी/तत्पुरुष: ‘chief of chariots’)
सागरान्ताम्ocean-bounded
सागरान्ताम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसागरान्त (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—सागर + अन्त (तत्पुरुष: ‘having the ocean as boundary’)
वसुंधराम्the earth
वसुंधराम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्रिःthree times
त्रिः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formअव्यय; संख्यावाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘thrice’)
सप्तकृत्वःseven times
सप्तकृत्वः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसप्तकृत्वस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; द्विगु-समास (सप्त + कृत्वस्) ‘seven times’
अतियशाः(he) of great fame
अतियशाः:
कर्ता (Karta/Apposition)
TypeNoun
Rootअतियशस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि—अति + यशस् (‘of very great fame’)
चकारdid/made
चकार:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अभिप्रदक्षिणम्circumambulation (keeping to the right)
अभिप्रदक्षिणम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअभिप्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाव-समास—अभि + प्रदक्षिण (as noun: ‘circumambulation’)