Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 22
गान्धर्वमूर्छनालक्षणवर्णनम्
Description of Gandharva Mūrchanā Characteristics
Devanagari script
वर्णास्थानप्रयोगेण कलामात्राप्रमाणतः / संस्थानं च प्रमाणं च विकारो लक्षणस्तथा
Transliteration
varṇāsthānaprayogeṇa kalāmātrāpramāṇataḥ / saṃsthānaṃ ca pramāṇaṃ ca vikāro lakṣaṇastathā
Translation
Посредством применения мест образования звуков и по мерке кала-матры определяются: очертание (saṃsthāna), мера (pramāṇa), изменение (vikāra) и признак (lakṣaṇa).
Word by Word
वर्ण-स्थान-प्रयोगेणby the use of the places of articulation of sounds
वर्ण-स्थान-प्रयोगेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवर्ण + स्थान + प्रयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular); बहुपद-तत्पुरुष (by the application of letter-places)
कला-मात्रा-प्रमाणतःaccording to the measure of mātrās (time-units)
कला-मात्रा-प्रमाणतः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootकला + मात्रा + प्रमाणतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial), तसिल्-प्रत्यय (ablatival adverb)
संस्थानम्configuration / form
संस्थानम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
प्रमाणम्measure / standard
प्रमाणम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
विकारःmodification / change
विकारः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
लक्षणःmark / characteristic
लक्षणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तथाlikewise / also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकारवाचक (manner)