Shloka 84
Vamśānukramaṇikā: Varuṇa–Kali Descendants and the Naiṛta Grahas
Genealogical Catalogue
Devanagari script
अभवत्सा सरिच्छ्रेष्ठा यमुना लोकपावनी / यस्तु ज्येष्ठो महातेजाः सर्गो यस्येति सांप्रतम्
Transliteration
abhavatsā saricchreṣṭhā yamunā lokapāvanī / yastu jyeṣṭho mahātejāḥ sargo yasyeti sāṃpratam
Translation
Ямуна, очищающая мир, стала лучшей из рек. А о старшем, великосияющем, ныне повествуется его сарга — его проявление.
Word by Word
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सरित्-श्रेष्ठाbest of rivers
सरित्-श्रेष्ठा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive tatpuruṣa): 'नद्याः श्रेष्ठा'
यमुनाYamunā
यमुना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयमुना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
लोकपावनीpurifier of the worlds
लोकपावनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलोक (प्रातिपदिक) + पावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'लोकानां पावनी'
यःwho (he)
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
तुbut/and
तु:
Sambandha/Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात
ज्येष्ठःeldest
ज्येष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: 'महत् तेजः यस्य सः' (as adjective in nominative)
सर्गःSarga (a proper name/creation)
सर्गः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम
इतिthus
इति:
Sambandha/Quotation marker (इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, उद्धरण/समाप्तिसूचक (quotative particle)
साम्प्रतम्at present/now
साम्प्रतम्:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण (adverb)