Shloka 6
Asamañjasa-tyāga (Abandoning Asamañjasa) — Sagara-carita Continuation
Devanagari script
विध्वस्तयज्ञसन्मार्गं भुवनं तैरुपद्रुतम् / निःस्वाध्याय वषट्कारं बभूवार्तं विशेषतः
Transliteration
vidhvastayajñasanmārgaṃ bhuvanaṃ tairupadrutam / niḥsvādhyāya vaṣaṭkāraṃ babhūvārtaṃ viśeṣataḥ
Translation
От их притеснений был разрушен праведный путь жертвоприношений; весь мир оказался угнетён, лишён свādхьяи и возгласа «вашат», и потому особенно скорбел.
Word by Word
विध्वस्त-यज्ञ-सत्-मार्गम्whose sacrificial right path was destroyed
विध्वस्त-यज्ञ-सत्-मार्गम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootविध्वस्त (कृदन्त; √ध्वंस्/ध्वस् धातु) + यज्ञ (प्रातिपदिक) + सत् (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भुवन-विशेषण; समासः तत्पुरुष: विध्वस्तः यज्ञसन्मार्गः यस्मिन् (yajña’s good path destroyed)
भुवनम्the world
भुवनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
तैःby them
तैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
उपद्रुतम्afflicted
उपद्रुतम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootउपद्रुत (कृदन्त; उप-√द्रु/√द्रव् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; भुवन-विशेषण; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
निः-स्वाध्यायम्devoid of Vedic self-recitation
निः-स्वाध्यायम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootनिः (उपसर्ग/अव्यय) + स्वाध्याय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; वषट्कार-विशेषण; अव्ययीभाव: निःस्वाध्याय = ‘without svādhyāya’
वषट्कारम्the vaṣaṭ-chant (sacrificial exclamation)
वषट्कारम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवषट्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
आर्तम्distressed; afflicted
आर्तम्:
Karma (कर्म/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootआर्त (कृदन्त/विशेषण; √ऋ/√अर्द् धातु sense ‘distressed’)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; here predicate adjective with implied subject (भुवनम्/वषट्कारम्)
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय; विशेष + तस्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त; क्रियाविशेषण (especially)