Shloka 25
हिरण्यकशिपुजन्म-तपः-वरप्रभावः
Birth, Austerity, and Boon-Power of Hiraṇyakaśipu
Devanagari script
हिरण्यकशिपू राजा यां यामाशां निरैक्षत / तस्यै तस्यै तदा देवा नमश्चक्रुर्महर्षिभिः
Transliteration
hiraṇyakaśipū rājā yāṃ yāmāśāṃ niraikṣata / tasyai tasyai tadā devā namaścakrurmaharṣibhiḥ
Translation
Куда бы ни взглянул царь Хираньякашипу, в ту сторону боги вместе с великими риши совершали ему поклон.
Word by Word
हिरण्यकशिपुःHiraṇyakaśipu
हिरण्यकशिपुः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootहिरण्यकशिपु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजाking
राजा:
कर्ता (Karta/Subject; appositional)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अपादान/सम्बोधन-न (here apposition to subject)
याम्which
याम्:
कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण to आशाम्
याम्whichever
याम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति (distributive: ‘whichever’)
आशाम्direction
आशाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निरैक्षतlooked at
निरैक्षत:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु) + निर् (उपसर्ग)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
तस्यैto that
तस्यै:
सम्प्रदान (Recipient/target)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन; ‘to that (direction)’
तस्यैto that (each)
तस्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; पुनरुक्ति (each time)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
देवाःthe gods
देवाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नमःsalutation
नमः:
कर्म/भाव (Object-like fixed form)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक; अव्ययीभाववत् प्रयोग)
Formनिपातवत् अव्यय-प्रयोग (indeclinable interjection ‘salutation’)
चक्रुःmade, did
चक्रुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
महर्षिभिःwith the great sages
महर्षिभिः:
सहकारक/करण (Association/Instrumental ‘with/by’)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; कर्मधारय (महान् ऋषिः)