Shloka 54
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
तत्तथानुष्ठितं किं तु सर्वं भवदनुग्रहात् / भवत्प्रसादतः सर्वं मन्ये प्राप्तं महीक्षिताम्
Transliteration
tattathānuṣṭhitaṃ kiṃ tu sarvaṃ bhavadanugrahāt / bhavatprasādataḥ sarvaṃ manye prāptaṃ mahīkṣitām
Translation
Всё было совершено должным образом, но всё это — по твоему благоволению; о царь, я считаю, что всё достигнуто твоей милостью.
Word by Word
तत्that
तत्:
कर्म/सम्बन्ध (Object/Reference)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘that’
तथाthus/so
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
अनुष्ठितम्carried out
अनुष्ठितम्:
कर्मणि-प्रत्ययार्थ (Predicate)
TypeVerb
Rootअनु+स्था (धातु) → अनुष्ठित (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘performed/accomplished’
किम्what
किम्:
प्रश्न (Interrogative)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — interrogative ‘what’
तुbut/however
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-अव्यय (adversative/contrast particle)
सर्वम्all
सर्वम्:
कर्म/प्रत्ययार्थ (Object/Predicate)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘all’
भवत्-अनुग्रहात्from your favour
भवत्-अनुग्रहात्:
हेतु/अपादान (Cause/Source)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (भवतः अनुग्रहः), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
भवत्-प्रसादतःdue to your grace
भवत्-प्रसादतः:
हेतु (Cause)
TypeIndeclinable
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
Formतसिलन्त-अव्यय (ablatival adverb) ‘-तः’; समास: भवतः प्रसादः
सर्वम्everything
सर्वम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — object of ‘manye’
मन्येI think/consider
मन्ये:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (1st person), एकवचन
प्राप्तम्obtained
प्राप्तम्:
कर्मणि-प्रत्ययार्थ (Predicate complement)
TypeVerb
Rootप्र+आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — complement to ‘sarvam’ (‘obtained’)
महीक्षिताम्of kings
महीक्षिताम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootमहीक्षित् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन — ‘of kings’