Shloka 46
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
अयत्नेनैव युद्धेषु भवता रिपवो हि यत् / दिष्ट्यारूढप्रतिज्ञेन मम मानयता वचः
Transliteration
ayatnenaiva yuddheṣu bhavatā ripavo hi yat / diṣṭyārūḍhapratijñena mama mānayatā vacaḥ
Translation
И это тоже по счастливой доле: в битвах ты одолел врагов почти без усилия, ибо, твёрдо стоя на обете, ты почтил мои слова.
Word by Word
अयत्नेनwithout effort
अयत्नेन:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootअयत्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भाववाचक (effortlessness)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
युद्धेषुin battles
युद्धेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
भवताby you
भवता:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; आदरार्थ (honorific)
रिपवःenemies
रिपवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ (indeed/for)
यत्since/that
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक अव्यय/यत्-शब्दः; कारण/सम्बन्धार्थ (since/that)
दिष्ट्याby good fortune
दिष्ट्या:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘by good fortune’
आरूढ-प्रतिज्ञेनby (you) who have taken up a vow
आरूढ-प्रतिज्ञेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootआ-रुह् (धातु) + प्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुष (आरूढा प्रतिज्ञा येन)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन
मानयताhonouring
मानयता:
Karana (करण)
TypeVerb
Rootमानय् (धातु; √मान् causative)
Formकृदन्त: शतृ-प्रत्यय (present participle) ‘मानयत्’; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘honouring’
वचःwords
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन