Shloka 27
Sagarapratijñāpālana (Fulfilment of Sagara’s Vow) — Keśinī-vivāha and Royal Return
Devanagari script
पर्यङ्कस्थामुपागम्य मातरं विनयान्वितः / तत्पादौ संस्पृशन्मूर्ध्ना प्रणाममकरोत्तदा
Transliteration
paryaṅkasthāmupāgamya mātaraṃ vinayānvitaḥ / tatpādau saṃspṛśanmūrdhnā praṇāmamakarottadā
Translation
С исполненным почтения смирением он подошёл к матери, сидевшей на ложе, коснулся её стоп своим челом и тотчас совершил поклон.
Word by Word
पर्यङ्कस्थाम्(her) who was seated on a couch
पर्यङ्कस्थाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपर्यङ्क-स्था (प्रातिपदिक; पर्यङ्क + स्था)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषण—‘मातरम्’ इति विशेष्यस्य
उपागम्यhaving approached
उपागम्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-गम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), ‘having approached’
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
विनय-अन्वितःendowed with humility
विनय-अन्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविनय + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘सः/राजा’ इत्यस्य
तत्-पादौher feet
तत्-पादौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), द्विवचन; ‘तस्य पादौ’
संस्पृशन्touching
संस्पृशन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-√स्पृश् (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘touching’
मूर्ध्नाwith (his) head
मूर्ध्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
प्रणामम्salutation
प्रणामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रणाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अकरोत्did/made
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)