Shloka 46
Vasiṣṭha-gamana
Vasiṣṭha’s Departure / The Episode of Sagara
Devanagari script
कृत्वा संस्थाप्य समये जीवतस्तान्व्य सर्जयत् / ततस्ते रिपवस्तस्य त्यक्तस्वाचारलक्षणाः
Transliteration
kṛtvā saṃsthāpya samaye jīvatastānvya sarjayat / tataste ripavastasya tyaktasvācāralakṣaṇāḥ
Translation
Установив условия в то время, он отпустил их живыми. Тогда эти враги его отказались от своих собственных ритуалов и характерного поведения.
Word by Word
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
पूर्वकाल (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), from √कृ; ‘having done’
संस्थाप्यhaving established
संस्थाप्य:
पूर्वकाल (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), from √स्था with उपसर्ग सम्; ‘having established/installed’
समयेat the proper time
समये:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘in/at the time’
जीवतस्of the two living (ones)
जीवतस्:
सम्बन्ध (Ṣaṣṭhī-sambandha/Genitive relation)
TypeAdjective
Rootजीवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; ‘of the two living (sons/men)’
तान्them
तान्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; ‘them’
वैindeed
वै:
सम्बन्ध-निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle), emphasis/assertion
सर्जयत्created
सर्जयत्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘he created/produced’
ततःthen
ततः:
कालाधिकरण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘then/from that’
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘they’
रिपवःenemies
रिपवः:
कर्ता (Karta/Subject, apposition to ते)
TypeNoun
Rootरिपु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘enemies’
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; ‘of him/of that (king)’
त्यक्त-स्व-आचार-लक्षणाःhaving abandoned their own codes of conduct
त्यक्त-स्व-आचार-लक्षणाः:
विशेषण (Adjective of ते/रिपवः)
TypeAdjective
Rootत्यक्त (√त्यज्, कृदन्त) + स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आचार (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीह्यर्थे तत्पुरुषसमास (describing ‘they’): पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘whose own conduct-marks are abandoned’