Shloka 24
गणेश-एकदन्त-उत्पत्तिः (Origin of Gaṇeśa’s Single Tusk) / Bhārgava–Gaṇeśa Encounter
Devanagari script
रत्नसिंहासने नम्ये सदारं स न्यवेशयत् / थ तत्र गता देवी पार्वती तनयान्विता
Transliteration
ratnasiṃhāsane namye sadāraṃ sa nyaveśayat / tha tatra gatā devī pārvatī tanayānvitā
Translation
Он, поклонившись драгоценному трону, усадил его там вместе с супругой. Затем туда пришла и богиня Парвати, сопровождаемая своими сыновьями.
Word by Word
रत्नसिंहासनेon the jeweled throne
रत्नसिंहासने:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरत्न + सिंहासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रत्नानां सिंहासनम्)
नम्येrevered, worthy of bowing
नम्ये:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनम्य (कृदन्त; √नम् धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त-विशेषणम्—ल्युट्/यत्-प्रत्ययान्त ‘नम्य’ = ‘वन्दनीय/पूज्य’ (worthy of reverence)
स-दारम्together with (his) wife
स-दारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन; अव्ययीभावः ‘स’ (सह/with) + ‘दार’ (पत्नी) = ‘पत्नी-सहितम्’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/Nominative), एकवचन
न्यवेशयत्seated (him/her/them)
न्यवेशयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√विश् (धातु) + नि (उपसर्ग) + णिच्
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; causative (णिच्) ‘न्यवेशयत्’ = ‘अवेशयत्/आसीनं अकरोत्’
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/सम्बन्ध-बोधक (then/thereupon)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb: there)
गताhaving gone/arrived
गता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषणम् ‘गता’ = ‘gone/arrived’
देवीthe goddess
देवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पार्वतीParvati
पार्वती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; देवी-विशेष-नाम
तनय-अन्विताaccompanied by (her) sons
तनय-अन्विता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतनय + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुषः/उपपद-समासः ‘तनयैः अन्विता’ = ‘sons-accompanied’; ‘अन्वित’ (क्त) from √इ (अनु+√इ)