Shloka 7
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
भूमिशागी त्रिषवण स्नानसध्यापरायणः / उवासपुष्करे राम शतवर्षमतन्द्रितः
Transliteration
bhūmiśāgī triṣavaṇa snānasadhyāparāyaṇaḥ / uvāsapuṣkare rāma śatavarṣamatandritaḥ
Translation
Рама, спавший на земле и неизменно совершавший омовение трижды в день и сандхья-поклонение, прожил в Пушкаре сто лет без устали.
Word by Word
bhūmi-śāgīlying on the ground
bhūmi-śāgī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootbhūmi (प्रातिपदिक) + śāgin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (भूमौ शायी/शागी = on the ground lying)
triṣavaṇamthrice daily
triṣavaṇam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottri (प्रातिपदिक) + savaṇa (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (adverbial) = त्रिषु सवनेषु (at the three daily times)
snāna-sandhyā-parāyaṇaḥdevoted to bathing and sandhyā worship
snāna-sandhyā-parāyaṇaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsnāna (प्रातिपदिक) + sandhyā (प्रातिपदिक) + parāyaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (स्नाने च सन्ध्यायां च परायणः = devoted to bathing and sandhyā rites)
uvāsadwelt, stayed
uvāsa:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√vas (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
puṣkareat Puṣkara
puṣkare:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
rāmaO Rāma
rāma:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
śata-varṣamfor a hundred years
śata-varṣam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण/Duration)
TypeNoun
Rootśata (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (शतं वर्षाणि = hundred years)
atandritaḥuntiring
atandritaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Roota- (उपसर्ग/निषेध) + tandrita (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्-समास/निषेधः (अतन्द्रित = not lazy, untiring)