Shloka 47
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
वसिष्ठ उवाच इत्येवं तद्वचः श्रुत्वा दृष्ट्वा दुर्गामुखं हरः / बभूवानम्रवदनस्छिन्तयानः क्षणं तदा
Transliteration
vasiṣṭha uvāca ityevaṃ tadvacaḥ śrutvā dṛṣṭvā durgāmukhaṃ haraḥ / babhūvānamravadanaschintayānaḥ kṣaṇaṃ tadā
Translation
Васиштха сказал: услышав те слова и увидев лицо Дурги, Хара (Шива) на миг склонил лик и погрузился в раздумье.
Word by Word
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vacanāṅga (वचनाङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक
एवम्in this way
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘वचः’ विशेषणम्
वचःspeech/words
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formकृदन्त; त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त; त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); पूर्वक्रिया
दुर्गामुखम्Durgā’s face
दुर्गामुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदुर्गा + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘दुर्गायाः मुखम्’ (Durgā’s face)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अनम्रवदनःwith downcast (unbowed/low) face
अनम्रवदनः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनम्र + वदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अनम्रं वदनं यस्य’ इति कर्मधारयवत्; हरस्य विशेषणम्
चिन्तयानःthinking
चिन्तयानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्तय् (धातु)
Formकृदन्त; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्तरि (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case), एकवचन; कालपरिमाण (duration)
तदाthen
तदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)