Shloka 43
Śivaloka–Brahmaloka Varnana
Description of Śivaloka and the Upper Worlds
Devanagari script
मया मह सुदुःखार्त्तान्भ्रातॄन्मात्रासहैव मे / सांत्वयित्वा स मन्त्रज्ञो ऽजीवयत्पितरं मम
Transliteration
mayā maha suduḥkhārttānbhrātṝnmātrāsahaiva me / sāṃtvayitvā sa mantrajño 'jīvayatpitaraṃ mama
Translation
Я вместе с матерью утешил братьев, терзаемых великим горем. Затем знаток мантр оживил моего отца.
Word by Word
मयाby me
मया:
करण (Karaṇa/Instrument/Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
महाgreatly; very
महा:
अव्यय
TypeIndeclinable
Rootमहा (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formनिपात/विशेषणार्थ-अव्यय (intensifier)
सुदुःखार्तान्greatly sorrow-stricken
सुदुःखार्तान्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु + दुःख + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः सुदुःखेन आर्ताः (तत्पुरुष; ‘afflicted by great sorrow’)
भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
कर्म
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
मात्राwith (the) mother
मात्रा:
सह-करण (Co-agent/Instrumental)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सहtogether with
सह:
सह (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-अव्यय (preposition-like indeclinable)
एवindeed; just
एव:
अव्यय
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; अत्र षष्ठी (‘my’)
सान्त्वयित्वाhaving consoled
सान्त्वयित्वा:
पूर्वकाल-क्रिया
TypeVerb
Rootसान्त्वय् (धातु; √सान्त्व)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), णिच्-भाव (causative nuance possible)
सःhe
सः:
कर्ता
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मन्त्रज्ञःknower of mantras
मन्त्रज्ञः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Rootमन्त्र + ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः मन्त्रान् जानाति इति (उपपद-तत्पुरुष)
अजीवयत्revived; brought to life
अजीवयत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formणिच् (causative) + लङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः आ- (आजीवयत् → अजीवयत्)
पितरम्father
पितरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ममmy
मम:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन