Shloka 37
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
अहोरात्रकलानां तु षडशीत्यधिकाः स्मृताः / रवेर्गति विशेषेण सर्वर्त्तुषु च नित्यशः
Transliteration
ahorātrakalānāṃ tu ṣaḍaśītyadhikāḥ smṛtāḥ / ravergati viśeṣeṇa sarvarttuṣu ca nityaśaḥ
Translation
Калы дня и ночи помнятся как числом более восьмидесяти шести; по особенностям движения Солнца так бывает неизменно во всех временах года.
Word by Word
अहोरात्रकलानाम्of the parts (kalās) of day and night
अहोरात्रकलानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअहोरात्र-कलā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—अहोरात्रस्य कलाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वयार्थ (particle: ‘but/indeed’)
षडशीत्यधिकाःeighty-six and more
षडशीत्यधिकाः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootषट्-अशीति-अधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु-समासः—षडशीतिः (86) + अधिकाः = ‘eighty-six and more’
स्मृताःare stated/considered
स्मृताः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formकृदन्त—क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थः ‘said/remembered as’
रवेःof the Sun
रवेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
गतिmovement
गति:
Karta (कर्ता/Topic)
TypeNoun
Rootगति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (context: ‘motion’)
विशेषेणby distinction; especially
विशेषेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे प्रयोगः—‘विशेषेण’ = especially/by distinction
सर्वर्त्तुषुin all seasons
सर्वर्त्तुषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसर्व-ऋतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—सर्वे ऋतवः (कर्मधारय)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
नित्यशःalways
नित्यशः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्यशः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘always/constantly’)