Shloka 43
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
स्वाधिवासं परित्यज्य भवता योदितः कथम् / इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः
Transliteration
svādhivāsaṃ parityajya bhavatā yoditaḥ katham / ito 'nyasmin gāmiṣyāmi dūre nāhaṃ viśeṣataḥ
Translation
Как ты можешь велеть мне оставить собственное жилище? Отсюда я не уйду далеко в другое место, тем более.
Word by Word
स्वाधिवासम्my own residence
स्वाधिवासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + अधिवास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; ‘स्वस्य अधिवासः’ (one’s own dwelling)
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-√त्यज् (धातु) + ल्यप्
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्त (gerund)
भवताby you
भवता:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘by you’)
योदितः(I am) told/ordered
योदितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√वद् (धातु) + क्त (कृदन्त); उपसर्ग: यो- (here as sandhi form of ‘उदित/उदितः’ not applicable)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘उदितः/उक्तः’ अर्थे—‘told/ordered’
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb: how)
इतःfrom here
इतः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootइतः (अव्यय)
Formअपादानार्थक-अव्यय (from here)
अन्यस्मिन्in another (place)
अन्यस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative), एकवचन; विशेषण (in another [place])
गामिष्यामिI shall go
गामिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दूरेfar away
दूरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदूर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोग (at a distance)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
विशेषतःespecially
विशेषतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविशेषतः (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb: especially/particularly)