Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 19
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
बृंहितश्रवणामर्षान्मातं गानभिधावताम् / सिंहानां चरणक्षुण्णनखभिन्नोपरं क्वचित्
Transliteration
bṛṃhitaśravaṇāmarṣānmātaṃ gānabhidhāvatām / siṃhānāṃ caraṇakṣuṇṇanakhabhinnoparaṃ kvacit
Translation
Где-то львы, услышав рёв и воспылав яростью, бросались вперёд: их лапы давили камень, а когти рассекали верхний пласт.
Word by Word
बृंहित-श्रवण-अमर्षात्from the anger caused by hearing the roaring
बृंहित-श्रवण-अमर्षात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootबृंहित (बृंह् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + श्रवण (प्रातिपदिक) + अमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (बृंहितं श्रवणं यस्य; तस्मात् अमर्षः/अमर्षात्)
मातम्agitated / maddened
मातम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootमा धातु (क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle); ‘मात’ = मित/मत्त (context: ‘measured/checked’ or ‘intoxicated’; here: ‘agitated/intoxicated’)
गानम्cattle (textual reading uncertain)
गानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootग (प्रातिपदिक; ‘ग’ = गव्/गौ? here likely ‘गाः’ cows)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन; (पाठदोष-संशयः: ‘गान’ सम्भवतः ‘गाः’/‘गवाम्’ अर्थे)
अभि-धावताम्of those running towards
अभि-धावताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootअभि (उपसर्ग) + धाव् धातु (शतृ/शानच्; here present participle in gen.pl)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचन; वर्तमानकालिक-कर्तरि-प्रत्यय (running towards)
सिंहानाम्of lions
सिंहानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसिंह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचन
चरण-क्षुण्ण-नख-भिन्न-उपरम्a rocky surface split by claws crushed/pressed by (their) paws
चरण-क्षुण्ण-नख-भिन्न-उपरम्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक) + क्षुण्ण (क्षुद्/क्षुण्ण धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + नख (प्रातिपदिक) + भिन्न (भिद् धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + उपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (चरणैः क्षुण्णैः नखैः भिन्नम् उपरम्)
क्वचित्somewhere
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-अव्ययम्