Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 10
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
तस्माद्दद्यात्सदा दान्तः समभ्यार्च्यातिथिं नरः / व्यञ्जनानि तु वक्ष्यामि फलं तेषां तथैव च
Transliteration
tasmāddadyātsadā dāntaḥ samabhyārcyātithiṃ naraḥ / vyañjanāni tu vakṣyāmi phalaṃ teṣāṃ tathaiva ca
Translation
Потому человек, обуздавший себя, должен всегда подавать дары и должным образом почитать гостя. Теперь я скажу о яствах и о плоде, что они дают.
Word by Word
tasmāttherefore
tasmāt:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Roottad (प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाव-प्रयोगवत् (ablatival adverbial use), हेतुवाचक (causal): 'therefore/from that'
dadyātshould give
dadyāt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdā (दा) (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
sadāalways
sadā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsadā (अव्यय)
Formअव्यय, कालवाचक क्रियाविशेषण
dāntaḥself-controlled
dāntaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdānta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (adjective) to naraḥ; 'self-controlled'
samabhyārcyahaving duly worshipped
samabhyārcya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootsam-abh-arc (सम्+अभि+अर्च्) (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/त्वान्त), 'having duly worshipped'
atithima guest
atithim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootatithi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
naraḥa man
naraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
vyañjanāniside-dishes/condiments
vyañjanāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvyañjana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन; here object of 'vakṣyāmi' as 'I will tell (the) dishes'
tubut/indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/विरोधार्थक निपात (particle: 'but/indeed')
vakṣyāmiI will tell
vakṣyāmi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (वच्) (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
phalamthe fruit/result
phalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootphala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
teṣāmof those
teṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; सर्वनाम
tathāthus/so
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
evaindeed/just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)