Next Verse

Shloka 1

Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे द्वादशो ऽध्यायः // १२// बृहस्पतिरुवाच सकृदभ्यर्चिताः प्रीता भवन्ति पितरो ऽव्ययाः / योगात्मानो महात्मानो विपाप्मानो महौजसः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīye upoddhātapāde śrāddhakalpe dvādaśo 'dhyāyaḥ // 12// bṛhaspatiruvāca sakṛdabhyarcitāḥ prītā bhavanti pitaro 'vyayāḥ / yogātmāno mahātmāno vipāpmāno mahaujasaḥ

Так в Шри Брахманда-махапуране, в средней части, изречённой Ваю, в третьем уподдхата-паде, в Шраддха-кальпе — двенадцатая глава. Брихаспати сказал: Будучи почтены хотя бы один раз, нетленные Питары бывают довольны; они — сущие в йоге, великодушные, безгрешные и исполненные великой силы и сияния.

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध; discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (अव्यय; इत्यर्थे) marking end of section
śrībrahmāṇḍein the Śrī-Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrībrahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण; location/context)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); karmadhāraya: ‘glorious Brahmāṇḍa’ (title)
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); karmadhāraya ‘great Purāṇa’
vāyuproktespoken by Vāyu
vāyuprokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण; qualifier of purāṇa)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: vāyu-prokta ‘spoken by Vāyu’
madhyabhāgein the middle section
madhyabhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: madhya-bhāga ‘middle part/section’
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ordinal ‘third’ (agreeing with bhāga/pāda context)
upoddhātapādein the Upoddhāta-pāda
upoddhātapāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: upoddhāta-pāda ‘introductory quarter/section’
śrāddhakalpein the Śrāddha-kalpa
śrāddhakalpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + kalpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: śrāddha-kalpa ‘rite-procedure of śrāddha’
dvādaśaḥtwelfth
dvādaśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; of adhyāyaḥ)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ordinal usage ‘twelfth’
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता; subject—heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
bṛhaspatiḥBṛhaspati
bṛhaspatiḥ:
Karta (कर्ता; speaker)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
sakṛtonce
sakṛt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsakṛt (अव्यय)
FormAdverb (अव्यय) ‘once/even once’
abhyarcitāḥworshipped
abhyarcitāḥ:
Karta (कर्ता; subject—pitaras)
TypeVerb
Rootabhi√arc (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); ‘having been worshipped’
prītāḥpleased
prītāḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण; predicate of subject)
TypeAdjective
Rootprīta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); predicate adjective
bhavantibecome/are
bhavanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormPresent (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
pitaraḥthe ancestors (Pitṛs)
pitaraḥ:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
avyayāḥimperishable
avyayāḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootavyaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); predicate adjective
yogātmānaḥof yogic nature
yogātmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; of pitaraḥ)
TypeAdjective
Rootyoga + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘whose nature is yoga/possessed of yogic self’
mahātmānaḥgreat-souled
mahātmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘great-souled’
vipāpmānaḥsinless
vipāpmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi + pāpman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘free from sin’
mahaujasaḥof great power
mahaujasaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + ojas (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘of great vigor/splendor’