Srimad Bhagavatam — Shashtha Skandha, Shloka 30

Parīkṣit’s Inquiry into Vṛtrāsura’s Bhakti and the Beginning of Citraketu’s Trial

Devanagari script

सापि तत्प्राशनादेव चित्रकेतोरधारयत् । गर्भं कृतद्युतिर्देवी कृत्तिकाग्नेरिवात्मजम् ॥ ३० ॥

Transliteration

sāpi tat-prāśanād eva citraketor adhārayat garbhaṁ kṛtadyutir devī kṛttikāgner ivātmajam

Translation

Как богиня Криттика, получив через Агни семя Шивы, зачала Сканда, так и богиня Критадьюти, вкусив освящённые остатки яджны, совершённой Ангирасой, тотчас зачала от семени Читракету.

Synonyms

• सा: she
• सा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• तत्-प्राशनात्: from that eating (of it)
• तत्-प्राशनात्: अपादान (Apādāna/Ablative cause-source)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्राशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): ‘तस्य प्राशनम्’ → ‘तत्प्राशनम्’

• एव: indeed/just
• एव: सम्बन्ध/निपात (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)

• चित्रकेतुः: of Citraketu
• चित्रकेतुः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: चित्रकेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (citraketoḥ)

• अधारयत्: she conceived/bore
• अधारयत्: क्रिया (Verb/Action)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग: आ- (आधारयत् = bore/held)

• गर्भम्: a fetus/embryo
• गर्भम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• कृतद्युतिḥ: Kṛtadyuti (the queen)
• कृतद्युतिḥ: कर्ता (Karta/Subject; apposition to सा)
• Type: Noun
• Root: कृतद्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहि: ‘कृता द्युतिः यस्याः सा’ = ‘she whose radiance is made/bright’ (proper name/epithet)

• देवी: the lady/queen
• देवी: कर्ता (Karta/Subject; apposition)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थ-न (not vocative here), उपपद-विशेष्य (apposition)

• कृत्तिकाग्नेः: of Kṛttikā’s Agni
• कृत्तिकाग्नेः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: कृत्तिका (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘कृत्तिकानाम् अग्निः’ (Agni of the Kṛttikās)

• इव: like/as
• इव: उपमान-चिह्न (Marker of simile)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा-वाचक (comparative particle)

• आत्मजम्: a son
• आत्मजम्: कर्म (Karma/Object; in simile)
• Type: Noun
• Root: आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

Characters & Entities

• Citraketu
• Kṛtadyuti
• Kṛttikā
• Agni

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about the power of prasadam (sanctified remnants)?

This verse shows that merely partaking of sanctified remnants can immediately bestow divine results—here, the queen conceives a radiant child—highlighting prasāda as a channel of the Lord’s grace.

Why is Kṛtadyuti compared to Kṛttikā bearing a son of Agni?

The comparison emphasizes the extraordinary, luminous nature of the child: just as Kṛttikā bore Agni’s brilliant offspring, Kṛtadyuti conceives a similarly radiant son by spiritual potency.

How can devotees apply this teaching about prasadam in modern life?

Honor prasādam with faith and gratitude, seeing it as spiritual mercy; this cultivates devotion and invites auspicious transformation, even amid material limitations.