Devotion in Kimpuruṣa-varṣa and the Glory of Bhārata-varṣa
Rāmacandra & Nara-Nārāyaṇa; Rivers, Varṇāśrama, and Liberation
भारतेऽप्यस्मिन्वर्षे सरिच्छैला: सन्ति बहवो मलयो मङ्गलप्रस्थो मैनाकस्त्रिकूट ऋषभ: कूटक: कोल्लक: सह्यो देवगिरिऋर्ष्यमूक: श्रीशैलो वेङ्कटो महेन्द्रो वारिधारो विन्ध्य: शुक्तिमानृक्षगिरि: पारियात्रो द्रोणश्चित्रकूटो गोवर्धनो रैवतक: ककुभो नीलो गोकामुख इन्द्रकील: कामगिरिरिति चान्ये च शतसहस्रश: शैलास्तेषां नितम्बप्रभवा नदा नद्यश्च सन्त्यसङ्ख्याता: ॥ १६ ॥
bhārate ’py asmin varṣe saric-chailāḥ santi bahavo malayo maṅgala-prastho mainākas trikūṭa ṛṣabhaḥ kūṭakaḥ kollakaḥ sahyo devagirir ṛṣyamūkaḥ śrī-śailo veṅkaṭo mahendro vāridhāro vindhyaḥ śuktimān ṛkṣagiriḥ pāriyātro droṇaś citrakūṭo govardhano raivatakaḥ kakubho nīlo gokāmukha indrakīlaḥ kāmagirir iti cānye ca śata-sahasraśaḥ śailās teṣāṁ nitamba-prabhavā nadā nadyaś ca santy asaṅkhyātāḥ.
В земле, известной как Бхарата-варша, много гор и рек. Некоторые из гор называются Малая, Мангала-прастха, Майнака, Трикута, Ришабха, Кутака, Коллака, Сахья, Девагири, Ришьямука, Шри-шайла, Венката, Махендра, Варидхара, Виндхья, Шуктиман, Рикшагири, Париятра, Дрона, Читракута, Говардхана, Райватака, Какубха, Нила, Гокамукха, Индракила и Камагири. Кроме них, есть множество других холмов, со склонов которых стекают большие и малые реки.
This verse lists many prominent mountains and ranges in Bhārata-varṣa and states that countless rivers and streams arise from their slopes, presenting Bhārata as a land shaped and sanctified by sacred natural features.
Govardhana is included among the notable mountains of Bhārata-varṣa, highlighting it as part of the sacred landscape celebrated in the Bhāgavatam—later especially revered through Kṛṣṇa’s Govardhana-līlā.
It encourages seeing the world through a sacred lens—honoring rivers, mountains, and tīrthas as gifts of the Lord, cultivating gratitude, ecological responsibility, and a pilgrim-minded remembrance of Bhagavān.