Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Navama Skandha, Shloka 24

Bhagīratha Brings Gaṅgā; Saudāsa’s Curse; Khaṭvāṅga’s Instant Renunciation

रक्ष:कृतं तद् विदित्वा चक्रे द्वादशवार्षिकम् । सोऽप्यपोऽञ्जलिमादाय गुरुं शप्तुं समुद्यत: ॥ २३ ॥ वारितो मदयन्त्यापो रुशती: पादयोर्जहौ । दिश: खमवनीं सर्वं पश्यञ्जीवमयं नृप: ॥ २४ ॥

rakṣaḥ-kṛtaṁ tad viditvā cakre dvādaśa-vārṣikam so ’py apo-’ñjalim ādāya guruṁ śaptuṁ samudyataḥ

Поняв, что человеческое мясо подал ракшаса, а не царь, Васиштха совершал двенадцать лет аскезы, чтобы очиститься от вины за проклятие безупречного государя. Между тем Саудаса, набрав воды в сложенные ладони и произнося мантру проклятия, уже готов был проклясть Васиштху, но Мадаянти удержала его. Тогда царь увидел, что десять сторон света, небо и поверхность земли повсюду исполнены живых существ.

rakṣaḥ-kṛtam(the act) done by the demon
rakṣaḥ-kṛtam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrakṣas (प्रातिपदिक) + kṛta (कृ धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (rakṣasaḥ kṛtam)
tatthat
tat:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
viditvāhaving known
viditvā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√vid (विद् धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); ‘having known’
cakrehe performed/made
cakre:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (कृ धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद-रूपं ‘cakre’ (आत्मनेपद-प्रयोगः)
dvādaśa-vārṣikama twelve-year (rite/penance)
dvādaśa-vārṣikam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdvādaśa (संख्या-प्रातिपदिक) + vārṣika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु/तत्पुरुष-समासार्थः ‘dvādaśa-varṣa-paryantam’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
apialso/even
api:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
āpaḥwaters
āpaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootap (आप्/अप् प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन; ‘waters’
añjalima handful (cupped in palms)
añjalim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootañjali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
ādāyahaving taken
ādāya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√dā (दा धातु) उपसर्ग-आ + √dā
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund); ‘having taken’
gurumthe teacher
gurum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
śaptumto curse
śaptum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Root√śap (शप् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive); ‘to curse’
samudyataḥready/raised (to do)
samudyataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ud-√yam (यम् धातु) + udyata (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण ‘raised/ready’
vāritaḥbeing restrained
vāritaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√vṛ (वृ धातु) caus. √vār (वारयति) + vārita (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि क्त-प्रत्यय ‘having been restrained’
madayantyāḥof Madayantī
madayantyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootmadayantī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
āpaḥthe waters
āpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootap (आप्/अप् प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ruśatīḥshining/bright
ruśatīḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootruśatī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; विशेषण
pādayoḥat/on the feet
pādayoḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpāda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6th/7th), द्विवचन
jahauhe abandoned/left
jahau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√hā (हा धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
diśaḥthe directions
diśaḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (दिश् प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
khamthe sky
kham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
avanīmthe earth
avanīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootavanī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
sarvamall
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
paśyanseeing
paśyan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Root√dṛś (दृश् धातु) + paśyat (शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
jīvamayamfull of living beings
jīvamayam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootjīva (प्रातिपदिक) + maya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुषः ‘jīvaiḥ mayam’ = filled with living beings
nṛpaḥthe king
nṛpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
(
(unnamed) king
G
guru
R
Rākṣasa

FAQs

This verse highlights a grave lapse: even after understanding the real cause (a Rākṣasa), the person becomes ready to curse the guru—indicating how dangerous misdirected anger and guru-offense can be.

The narrative shows how agitation and frustration can overpower discrimination; despite knowing a Rākṣasa was responsible, he still turned his blame toward the guru, revealing the pull of offense and ego.

Pause before reacting, verify the real cause of a problem, and respond with humility—especially toward teachers/mentors—so that frustration does not turn into harmful speech or blame.