Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ekadasha Skandha, Shloka 22

Sāṅkhya of Creation and Annihilation

Sarga–Nirodha-viveka

अन्ने प्रलीयते मर्त्यमन्नं धानासु लीयते । धाना भूमौ प्रलीयन्ते भूमिर्गन्धे प्रलीयते ॥ २२ ॥ अप्सु प्रलीयते गन्ध आपश्च स्वगुणे रसे । लीयते ज्योतिषि रसो ज्योती रूपे प्रलीयते ॥ २३ ॥ रूपं वायौ स च स्पर्शे लीयते सोऽपि चाम्बरे । अम्बरं शब्दतन्मात्र इन्द्रियाणि स्वयोनिषु ॥ २४ ॥ योनिर्वैकारिके सौम्य लीयते मनसीश्व‍रे । शब्दो भूतादिमप्येति भूतादिर्महति प्रभुः ॥ २५ ॥ स लीयते महान् स्वेषु गुणेषु गुणवत्तमः । तेऽव्यक्ते सम्प्रलीयन्ते तत् काले लीयतेऽव्यये ॥ २६ ॥ कालो मायामये जीवे जीव आत्मनि मय्यजे । आत्मा केवल आत्मस्थो विकल्पापायलक्षणः ॥ २७ ॥

anne pralīyate martyam annaṁ dhānāsu līyate dhānā bhūmau pralīyante bhūmir gandhe pralīyate

Во время разрушения смертное тело живого существа сливается с пищей; пища — с зерном, зерно — с землёй, земля — со своим тонким ощущением, запахом. Запах — с водой, вода — со вкусом, вкус — с огнём, огонь — с формой; форма — с осязанием, осязание — с воздухом, воздух — с эфиром, эфир — с танматрoй звука. Чувства растворяются в своих истоках — управляющих девах; те — в уме, ум — в эго благости; звук — в эго невежества и далее в махат-таттву; махат — в гунах, гуны — в непроявленном, непроявленное — во времени; время — в Маха-пуруше, первичном побудителе всех джив; и этот источник жизни растворяется во Мне, нерождённом Верховном Атмане. Я остаюсь один, утверждённый в Себе; из Меня проявляются творение и разрушение.

annein food
anne:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
pralīyatedissolves/merges
pralīyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-lī (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे (dissolves)
martyamthe mortal (being)
martyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmartya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
annamfood
annam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootanna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन
dhānāsuin grains/seeds
dhānāsu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdhānā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन
līyatemerges
līyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootlī (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे
dhānāḥgrains/seeds
dhānāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhānā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
bhūmauin earth
bhūmau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
pralīyantedissolve
pralīyante:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-lī (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे
bhūmiḥearth
bhūmiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
gandhein smell/odor
gandhe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgandha (प्रातिपदik)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
pralīyatedissolves
pralīyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-lī (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि/भावे

The annihilation of the material world is the reversal of the process of creation, and ultimately everything is merged to rest within the Supreme Lord, who remains full in His absolute position.