Shloka 37

Raivata and Cākṣuṣa Manvantaras; Brahmā’s Prayers at Śvetadvīpa

Prelude to Samudra-manthana

Devanagari script

प्राणादभूद् यस्य चराचराणां प्राण: सहो बलमोजश्च वायु: । अन्वास्म सम्राजमिवानुगा वयं प्रसीदतां न: स महाविभूति: ॥ ३७ ॥

Transliteration

prāṇād abhūd yasya carācarāṇāṁ prāṇaḥ saho balam ojaś ca vāyuḥ anvāsma samrājam ivānugā vayaṁ prasīdatāṁ naḥ sa mahā-vibhūtiḥ

Translation

Воздух (Ваю) — жизненное дыхание, отвага, сила и энергия всех существ, движущихся и неподвижных. Эта жизненная мощь воздуха происходит из изначального жизненного дыхания Верховной Личности Бога. Мы все следуем за воздухом ради жизни, как слуги следуют за императором. Да будет доволен нами тот Господь.

Synonyms

• प्राणात्: from the vital breath
• प्राणात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Masculine, Ablative, Singular

• अभूत्: arose / became
• अभूत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; Imperfect, 3rd person singular

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन; Genitive, Singular

• चराचराणाम्: of all moving and nonmoving beings
• चराचराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: चर + अचर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (समूह), षष्ठी, बहुवचन; Genitive Plural; द्वन्द्व: चर + अचर = “moving and non-moving (beings)”

• प्राणः: vital breath
• प्राणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

• सहः: power / force
• सहः: Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; Neuter Nom/Acc Singular

• बलम्: strength
• बलम्: Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; Neuter Nom/Acc Singular

• ओजः: vigor
• ओजः: Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; Neuter Nom/Acc Singular

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• वायुः: wind
• वायुः: Pradhana (प्रधानीय/विशेष्य-भाव)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

• अन्वास्म: we followed / attended
• अन्वास्म: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-√आस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), उत्तमपुरुष, बहुवचन; Imperfect, 1st person plural

• सम्राजम्: a sovereign king
• सम्राजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम्राज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Masculine, Accusative, Singular

• इव: like
• इव: Sambandha (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमा (particle of comparison)

• अनुगाः: followers
• अनुगाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनुग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Masculine, Nominative, Plural (as predicate to वयम्)

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, बहुवचन; Nominative, Plural

• प्रसीदताम्: may (he) be pleased
• प्रसीदताम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√सद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; Imperative/benedictive

• नः: to us
• नः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन; Genitive/Dative plural enclitic

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Masculine, Nominative, Singular

• महाविभूतिः: the great glory
• महाविभूतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + विभूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Feminine, Nominative, Singular

Characters & Entities

• Indra
• Vishnu

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about prana (life-breath) and its divine source?

This verse states that prana, along with endurance, strength, vigor, and even the vital air (vayu), ultimately arises from the Supreme Lord, who is the life of all beings.

Why did the demigods pray to Lord Vishnu in Canto 8 Chapter 5?

Facing danger and seeking protection, the demigods approached Vishnu, acknowledging Him as the ultimate support of their power and life, and begged for His mercy and favor.

Practical application of depending on God as the source of strength in modern life?

Remembering that vitality and capacity come from the Divine encourages humility, steadiness under stress, and prayerful reliance rather than pride in one’s own power.