Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 6

Manvantara Enumerations Begin: Svāyambhuva’s Austerity, Yajñapati’s Protection, and the Avatāras up to Hari

Gajendra Prelude

Devanagari script

कृतं पुरा भगवत: कपिलस्यानुवर्णितम् । आख्यास्ये भगवान्यज्ञो यच्चकार कुरूद्वह ॥ ६ ॥

Transliteration

kṛtaṁ purā bhagavataḥ kapilasyānuvarṇitam ākhyāsye bhagavān yajño yac cakāra kurūdvaha

Translation

О лучший из Куру! Я уже описал деяния Капилы, сына Девахути. Теперь же я поведаю о деяниях Яджняпати (Яджни), сына Акути.

Synonyms

• कृतम्: (what was) done
• कृतम्: कर्म/विषय (Object/Topic)
• Type: Noun
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (here) कर्म/विषय-रूपेण ‘that which was done’

• पुरा: formerly
• पुरा: काल (Kāla/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• भगवतः: of the Lord
• भगवतः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• कपिलस्य: of Kapila
• कपिलस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: कपिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अनुवर्णितम्: described (in detail)
• अनुवर्णितम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनु + वर्ण् (धातु) → अनुवर्णित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कृतम् इति विशेषण

• आख्यास्ये: I shall narrate
• आख्यास्ये: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: आ + ख्या (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद

• भगवान्: the Lord
• भगवान्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यज्ञः: Yajña (the Lord as Yajña)
• यज्ञः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (bhagavān ityasya apposition)

• यत्: which
• यत्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• चकार: did/performed
• चकार: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कुरू-द्वह: O best of the Kurus
• कुरू-द्वह: सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
• Type: Noun
• Root: कुरु + द्वह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; तत्पुरुष (कुरूणां द्वहः = best of Kurus)

Characters & Entities

• Kapila
• Yajña
• Parīkṣit Mahārāja

FAQs

Who is Lord Yajña in the Srimad Bhagavatam?

In this verse, Śukadeva introduces Bhagavān Yajña as a form of the Supreme Lord whose deeds he is about to narrate in Canto 8, Chapter 1.

Why does Śukadeva Gosvāmī call Parīkṣit ‘Kurūdvaha’?

‘Kurūdvaha’ means “foremost of the Kuru dynasty,” a respectful address highlighting Parīkṣit’s noble lineage and worthiness to hear the Lord’s pastimes.

How can this verse be applied in modern devotional life?

It encourages attentive hearing (śravaṇa) of the Lord’s incarnations and deeds, recognizing that Bhagavatam’s teachings are interconnected and meant to deepen devotion.