Mantra 17
Sukta 9
Sanskrit (Devanagari)
चतुर्दंष्ट्रांछ्यावदतः कुम्भमुष्काँ असृङ्मुखान्। स्वभ्यसा ये चोद्भ्यसाः
IAST Transliteration
catúr-daṃṣṭrāṃ ch(y)ā́va-dataḥ kúmbha-muṣkāṃ asṛ́ṅ-mukhān | svabhyasā́ yé ca udbhyasā́ḥ ||
English Translation (Griffith/Whitney)
The four-fanged, the dark-toothed, the jar-scrotumed, the blood-mouthed—those of their own brood, and those arisen from the waters.
Translation
Четырёхклыкастых, с тёмными зубами, с мошонкой, как кувшин, с кровавыми пастями — тех, что из собственного выводка, и тех, что восстали из вод.
Word by Word
चतुः-दंष्ट्राम्four-tusked (female/creature)
चतुः-दंष्ट्राम्:
कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन ‘छ्यावदतः’ इत्यस्य)
TypeAdjective (compound)
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
छ्यावदतःhaving dark/greyish teeth
छ्यावदतः:
कर्म (असृङ्मुखान् इत्यादि विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootछ्यावदत् (प्रातिपदिक; ‘छ्याव’ + ‘दत्/दन्त’)
कुम्भम्a pot, jar
कुम्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
उष्कान्dry, withered (or parched)
उष्कान्:
कर्म (असृङ्मुखान् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउष्क (प्रातिपदिक)
असृक्-मुखान्blood-mouthed / having bloody mouths
असृक्-मुखान्:
कर्म
TypeAdjective (compound)
Rootअसृक् (प्रातिपदिक ‘रक्त’) + मुख (प्रातिपदिक)
स्वभ्यसाtheir own (kinsmen/companions), belonging to themselves
स्वभ्यसा:
कर्तृ (यः… सः इति सम्बन्धे ‘ये’ इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective (collective/descriptor)
Rootस्वभ्यस् (प्रातिपदिक; ‘स्व’ + ‘भ्यस्’)
येwho, those who
ये:
कर्तृ
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
उद्भ्यसाःthose sprung up / those belonging to the arisen group
उद्भ्यसाः:
कर्तृ (ये… उद्भ्यसाः = ‘जो उद्भ्यस-समूह के हैं’)
TypeNoun/Adjective (collective/descriptor)
Rootउद्भ्यस् (प्रातिपदिक; ‘उद्’ + ‘भ्यस्’)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (verify).
Devata: Rakṣas-class beings (as disease agents)
Chandas: Truncated/irregular (verify)
Mantra Rasa
Primary: raudra
Secondary: bhayankara