Sutra 19
Devanagari script
संख्यातार्थेषु कर्मसु नियुक्ता ये यथादिष्टमर्थं सविशेषं वा कुर्युस्तानमात्यान् कुर्वीत दृष्टगुणत्वात् इति ॥ कZ_०१.८.१३ ॥
Transliteration
saṃkhyātārtheṣu karmasu niyuktā ye yathādiṣṭam arthaṃ saviśeṣaṃ vā kuryus tān amātyān kurvīta dṛṣṭaguṇatvāt iti
Translation
Тех, кто, будучи назначен на дела с чётко определёнными целями, выполняет приказ точно — или достигает результата с большей эффективностью, — следует назначать аматьями, поскольку их пригодность наблюдалась непосредственно.
Word by Word
संख्यातार्थेषुin matters whose amounts are fixed/ascertained by calculation (accountable matters)
संख्यातार्थेषु:
TypeNoun
Rootसंख्यातार्थ
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः (अर्थेषु इति अर्थे)
कर्मसुin tasks/operations (official duties)
कर्मसु:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन
नियुक्ताःappointed/assigned
नियुक्ताः:
TypeParticiple
Rootनि + युज्
Formकृदन्त; भूतकर्मणि-प्रत्यय (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; कर्मणि प्रयोगः—‘appointed/assigned’
येwho (those who)
ये:
TypePronoun
Rootयद्
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formअव्यय; उपमान/प्रकारार्थे
आदिष्टम्ordered, prescribed
आदिष्टम्:
TypeParticiple
Rootआ + दिश्
Formकृदन्त; भूतकर्मणि-प्रत्यय (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘आज्ञातम्/निर्दिष्टम्’
अर्थम्the objective/matter (the intended purpose/assignment)
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
सविशेषम्with special particulars / in a specific manner
सविशेषम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootस + विशेष
Formअव्ययीभाव-समास; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; क्रियाविशेषणवत्—‘विशेषेण सह/विशेषयुक्तम्’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
कुर्युःshould do/execute
कुर्युः:
TypeVerb
Rootकृ
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन
तान्those (persons)
तान्:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन
अमात्यान्ministers/royal officers
अमात्यान्:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन
कुर्वीतshould appoint/make (them) [as officers]
कुर्वीत:
TypeVerb
Rootकृ
Formलिङ् (विधिलिङ्); आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन
दृष्टगुणत्वात्because their merits have been observed (proven qualities)
दृष्टगुणत्वात्:
TypeNoun (abstract)
Rootदृष्टगुणत्व
Formषष्ठी-तत्पुरुष (दृष्टाः गुणाः यस्य/येषां तत्); नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; हेत्वर्थे
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणार्थक
Entities Mentioned
R
rājā (implied)A
amātya (minister/official)FAQs
Demonstrated performance in assigned tasks with clear objectives—either exact compliance or superior execution.
Merit-based recruitment grounded in observable, verifiable competence rather than reputation or lineage.