Sutra 7
Devanagari script
दूष्यामित्राभ्यां मूलहरेण वा ज्यायसा विगृहीतं त्रातुकामस्तथाविधमुपकारं कारयितुकामः सम्बन्धावेक्षी वा तदात्वे चायत्यां च लाभं न प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_०७.८.०७ ॥
Transliteration
dūṣyāmitrābhyāṃ mūlahareṇa vā jyāyasā vigṛhītaṃ trātukāmas tathāvidham upakāraṃ kārayitukāmaḥ sambandhāvekṣī vā tadātve cāyatyāṃ ca lābhaṃ na pratigṛhṇīyāt
Translation
Если желают спасти того, на кого напала враждебная сила (или «разрушитель корня») либо более сильная сторона; или желают, чтобы было совершено подобное благодеяние; или учитывают обязательства родства,—не следует принимать выгоду ни сразу, ни впоследствии.
Word by Word
दूष्यby a corrupt/tainted (person/party)
दूष्य:
TypeNoun/Adjective
Rootदूष्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; तृतीया (instrumental)
अमित्राभ्याम्by two enemies / by enemies
अमित्राभ्याम्:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formपुंलिङ्ग; द्विवचन; तृतीया
मूलहरेणby an uprooter / one who destroys the base
मूलहरेण:
TypeNoun
Rootमूलहर
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
ज्यायसाby a stronger (person/party)
ज्यायसा:
TypeAdjective
Rootज्यायस्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; तृतीया (comparative)
विगृहीतम्seized / taken away
विगृहीतम्:
TypeParticiple
Rootवि-ग्रह्
Formकृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया
त्रातुकामःwishing to rescue/protect
त्रातुकामः:
TypeNoun (agent)
Rootत्रा
Formकृदन्त-समास; ‘त्रातु’ (inf.) + ‘काम’ (desiderative sense); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
तथाin such a manner / similarly
तथा:
TypeAdverb
Rootतथा
Formअव्यय
विधम्of that kind / such
विधम्:
TypeNoun
Rootविध
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; (तथाविधम् = तादृशम्)
उपकारम्a benefit / assistance / favor
उपकारम्:
TypeNoun
Rootउपकार
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
कारयितुकामःwishing to cause (it) to be done / wishing to render (such) a service in return
कारयितुकामः:
TypeNoun (agent)
Rootकृ
Formणिच्-प्रयोजक-धातु ‘कारयितु’ (inf. of causative) + ‘काम’; पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
सम्बन्धrelationship / connection
सम्बन्ध:
TypeNoun
Rootसम्बन्ध
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (सम्बन्धम्—object of ‘अवेक्षी’)
अवेक्षीconsidering / taking into account
अवेक्षी:
TypeNoun/Adjective
Rootअव-ईक्ष्
Formकृदन्त; वर्तमानकृदन्त (present active participle used as adjective/noun); पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
तदात्वेat that time / in the present occasion
तदात्वे:
TypeNoun
Rootतदात्व
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
आयत्याम्in the future
आयत्याम्:
TypeNoun
Rootआयति
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
लाभम्gain / benefit
लाभम्:
TypeNoun
Rootलाभ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
प्रतिगृह्णीयात्should accept (receive) / (with negation) should not accept
प्रतिगृह्णीयात्:
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह्
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; तृतीयपुरुष; एकवचन
Entities Mentioned
S
stronger power (jyāyas)R
root-destroyer (mūlahara)H
hostile enemy (amitra)P
protected party (implicit)FAQs
To signal credible protective commitment, preserve relationships, and build reputation capital that yields broader strategic returns than transactional extraction.