Sutra 2

Devanagari script

चतुरश्रां वापीमन्नुदकोपस्नेहां खानयित्वा पृथुशिलाभिरुभयतः पार्श्वं मूलं च प्रचित्य सारदारुपञ्जरं भूमिसमं त्रितलमनेकविधानं कुट्टिमदेशस्थानतलमेकद्वारं यन्त्रयुक्तसोपानं भूमिगृहं कारयेत् ॥ कZ_०२.५.०२ ॥

Transliteration

caturaśrāṃ vāpīm annudakopasnehāṃ khānayitvā pṛthuśilābhir ubhayataḥ pārśvaṃ mūlaṃ ca pracitya sāradārupañjaraṃ bhūmisamaṃ tritalam anekavidhānaṃ kuṭṭimadeśasthānatalam ekadvāraṃ yantrayuktasopānaṃ bhūmigṛhaṃ kārayet

Translation

Следует устроить подземную камеру, выкопав квадратную яму, не подверженную просачиванию воды; облицевать с обеих сторон стены и дно широкими каменными плитами; установить прочный деревянный каркас в виде «клети»; вывести уровень вровень с поверхностью земли; предусмотреть три яруса и множество отделений; настелить мощёные полы на разных уровнях; оставить один вход; и устроить лестничный доступ с механическими приспособлениями.

Word by Word

• चतुरश्राम्: square (four-cornered)
• Type: Noun/Adjective
• Root: चतुरश्र
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (वापी-विशेषणम्)

• वापीम्: a tank/reservoir (vāpī)
• Type: Noun
• Root: वापी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन

• अन्नुदक-उपस्नेहाम्: provided/supplied with food and water
• Type: Noun/Adjective
• Root: उपस्नेह
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (वापी-विशेषणम्); अन्नुदक = अन्न + उदक (समाहार/द्वन्द्व-भावः ‘food and water’)

• खानयित्वा: having excavated / having caused (it) to be dug
• Type: Verb (absolutive)
• Root: खन्
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-धातु; ‘having caused to dig’ (causative sense in context)

• पृथु-शिलाभिः: with broad/large stones
• Type: Noun
• Root: शिला
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; पृथु- (विशेषण)

• उभयतः: on both sides
• Type: Indeclinable
• Root: उभयतः
• Form: अव्यय

• पार्श्वम्: the side/wall (side portion)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन

• मूलम्: the base/foundation
• Type: Noun
• Root: मूल
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• प्रचित्य: having built up / having packed firmly
• Type: Verb (absolutive)
• Root: चि
• Form: क्त्वान्त; उपसर्ग: प्र-; अर्थः ‘heaping/packing/constructing’

• सार-दारु-पञ्जरम्: a framework (cage) of strong timber
• Type: Noun
• Root: पञ्जर
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; सार-दारु (विशेषण-समास) + पञ्जर

• भूमि-समम्: level with the ground
• Type: Adjective
• Root: सम
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; भूमि-सम = ‘level with the ground’

• त्रि-तलम्: three-levelled (having three floors/tiers)
• Type: Noun
• Root: तल
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; त्रि- (संख्या-पूर्वपद)

• अनेक-विधानम्: of many kinds / with various arrangements
• Type: Noun/Adjective
• Root: विधान
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; अनेक- (विशेषण)

• कुट्टिम-देश-स्थान-तलम्: a floor at the designated place, paved/flagstoned
• Type: Noun
• Root: तल
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कुट्टिम (paved/flagstoned) + देश (place) + स्थान (site) qualifying तल

• एक-द्वारम्: having a single door/entrance
• Type: Noun/Adjective
• Root: द्वार
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; एक- (संख्या-विशेषण)

• यन्त्र-युक्त-सोपानम्: a stairway/steps equipped with a mechanism
• Type: Noun/Adjective
• Root: सोपान
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; यन्त्र-युक्त (instrument-equipped) qualifying सोपान

• भूमि-गृहम्: an underground house/chamber
• Type: Noun
• Root: गृह
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; भूमि-गृह = underground chamber/house

• कारयेत्: should have (it) constructed / should cause to be made
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: लोट्/विधिलिङ् (optative) 3 एकवचन, परस्मैपद; causative sense ‘have it made/constructed’

Entities Mentioned

• underground treasury (bhūmigṛha)

More Details

FAQs

What modern control principle does 'ekadvāra' (single entrance) reflect?

Strict access control: minimizing entry points reduces unauthorized access, simplifies guarding, and strengthens auditability of movements.

Why emphasize seepage resistance and stone lining?

To protect stored wealth from environmental loss (water damage) and from structural vulnerabilities that could enable covert entry.