Sutra 34
Devanagari script
मित्राभावे प्रकृतीनां लघीयस्यैकतोऽनर्थां साधयेत् उभयतोऽनर्थां ज्यायस्या समन्ततोऽनर्थां मूलेन प्रतिकुर्यात् ॥ कZ_०९.७.३४ ॥
Transliteration
mitrābhāve prakṛtīnāṃ laghīyasy aikato'narthāṃ sādhayet, ubhayato'narthāṃ jyāyasyāḥ, samantato'narthāṃ mūlena pratikuryāt
Translation
При отсутствии союзников ему следует справляться с односторонним ущербом, укрепляя более слабые элементы государства; с двусторонним — укрепляя более сильные элементы; а с ущербом со всех сторон — устраняя его в корне.
Word by Word
मित्राभावेin the absence of an ally
मित्राभावे:
TypeNoun
Rootमित्र + अभाव
Formसप्तमी एकवचन (अभाव-शब्दः); ‘मित्रस्य अभावे’ इत्यर्थे
प्रकृतीनाम्of the constituents (of the state)
प्रकृतीनाम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formषष्ठी बहुवचन स्त्रीलिङ्ग
लघीयस्यof the weaker (one)
लघीयस्य:
TypeAdjective
Rootलघीयस् (लघु-तुलनात्मक)
Formषष्ठी एकवचन (पुं/नपुं); ‘लघीयसः’ = weaker/smaller (king/state)
एकतःfrom one side
एकतः:
TypeIndeclinable
Rootएक
Formअव्यय; दिशार्थ/पक्षार्थ
अनर्थाम्a loss / harm
अनर्थाम्:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formद्वितीया एकवचन स्त्रीलिङ्ग; ‘अनर्था’ = हानिः/विपत्तिः
साधयेत्should bring about / accomplish
साधयेत्:
TypeVerb
Rootसाध्
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन
उभयतःfrom both sides
उभयतः:
TypeIndeclinable
Rootउभय
Formअव्यय; ‘both sides’
अनर्थाम्a loss / harm
अनर्थाम्:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formद्वितीया एकवचन स्त्रीलिङ्ग
ज्यायस्याःof the stronger (one)
ज्यायस्याः:
TypeAdjective
Rootज्यायस् (तुलनात्मक)
Formषष्ठी एकवचन स्त्रीलिङ्ग; ‘ज्यायसी’ = stronger/greater (party)
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
TypeIndeclinable
Rootसमन्त
Formअव्यय; ‘on all sides’
अनर्थाम्a loss / harm
अनर्थाम्:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formद्वितीया एकवचन स्त्रीलिङ्ग
मूलेनby the root / at the root (by a fundamental means)
मूलेन:
TypeNoun
Rootमूल
Formतृतीया एकवचन नपुंसकलिङ्ग; करण/हेतौ
प्रतिकुर्यात्should counteract / retaliate
प्रतिकुर्यात्:
TypeVerb
Rootप्रति + कृ
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन
Entities Mentioned
P
prakṛti (elements of the state)FAQs
Use internal balancing: reinforce weak state-elements for localized loss, reinforce strong ones for multi-front loss, and treat systemic collapse by addressing root causes (finance, legitimacy, command, logistics).