Shloka 5

नारदेन कंसबोधनम्, कंसस्योपायचिन्ता, अक्रूरप्रेषणम् (मथुरागमनप्रस्तावः)

Devanagari script

सो ऽतिकोपाद् उपालभ्य सर्वयादवसंसदि जगर्ह यादवांश् चैव कार्यं चैतद् अचिन्तयत्

Transliteration

so 'tikopād upālabhya sarvayādavasaṃsadi jagarha yādavāṃś caiva kāryaṃ caitad acintayat

Translation

Tomado por uma ira avassaladora, ele os repreendeu publicamente na assembleia completa dos Yādavas; e, censurando o clã Yādava, começou a ponderar o que deveria ser feito agora.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम

• अतिकोपात्: from excessive anger
• अतिकोपात्: हेतु (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय) + कोप (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; अतिकोपः); पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थे

• उपालभ्य: having reproached
• उपालभ्य: पूर्वकाल (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: उप + लभ् (धातु) → उपालभ्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund); 'उपालभ्य' = उपालम्भं कृत्वा (having reproached)

• सर्वयादवसंसदि: in the assembly of all the Yādavas
• सर्वयादवसंसदि: अधिकरण (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + यादव (प्रातिपदिक) + संसद् (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः; सर्वेषां यादवाणां संसद्); स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• जगर्ह: reviled, censured
• जगर्ह: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: गर्ह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• यादवान्: the Yādavas
• यादवान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यादव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एव: indeed
• एव: अवधारण (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्यय (particle of emphasis)

• कार्यं: the deed/task
• कार्यं: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम

• अचिन्तयत्: thought, considered
• अचिन्तयत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Sage Parāśara (narrating to Maitreya)

FAQs

What is the significance of the Yādava assembly (saṃsad) in the Vishnu Purana?

It functions as the political and moral stage where collective responsibility of the Yādavas is addressed, and where public rebuke signals an approaching turning point for the dynasty.

How does Sage Parāśara frame the role of anger (krodha) in this verse?

He presents anger as the immediate inner force that drives public censure and then compels deliberation about the next righteous or strategic action, highlighting how emotion can precipitate major narrative consequences.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when Vishnu is not named in the verse, the Purana’s worldview implies that dynastic events unfold under a higher sovereignty—cosmic order ultimately prevails over clan power and personal passion.