HomeVamana PuranaAdh. 38Shloka 42
Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Jabali Bound by the MonkeyJabali Bound by the Monkey: Nandayanti’s Ordeal and the Yamuna–Hiranyavati Sacred Corridor

तत्र मे जातके प्रोक्तमृषिणा मुद्गलेन हि इयं नरेन्द्रमहिषी भविष्यति न संशयः

tatra me jātake proktamṛṣiṇā mudgalena hi iyaṃ narendramahiṣī bhaviṣyati na saṃśayaḥ

No meu nascimento, o sábio Mudgala de fato declarou: “Esta menina se tornará a rainha principal de um rei—não há dúvida.”

तत्रthere / in that context
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formअव्यय; देश/प्रसङ्गवाचक (locative adverb)
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
जातकेin (my) birth-account / nativity
जातके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjātaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
प्रोक्तम्was declared/said
प्रोक्तम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + vac (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे ‘it was said’
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
मुद्गलेनby Mudgala
मुद्गलेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootmudgala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; व्यक्तिनाम
हिindeed
हि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतु-सूचक (emphatic/causal particle)
इयम्this (girl)
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
नरेन्द्रमहिषी(a) king’s queen
नरेन्द्रमहिषी:
Karta/Predicate-noun (कर्ता/विधेय)
TypeNoun
Rootnara-indra + mahiṣī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (narendrasya mahiṣī = king’s chief queen)
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
not
:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
Nandayantī continuing her account to the interlocutor; Mudgala is quoted as the prophetic authority.
Rishi prophecyRoyal legitimacyFate and auspicious birth

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shringara", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

Mudgala is a recognized ṛṣi name across Itihāsa–Purāṇa literature, often associated with ascetic authority and truthful speech. Here his role is to authenticate destiny through a ‘jātaka’ (birth-occasion pronouncement).

Mahiṣī is not merely ‘wife’ but the principal queen—preeminent among consorts—implying political and ritual centrality (e.g., participation in royal sacrifices and dynastic succession narratives).

Prophecy often motivates movement—marriage alliances, journeys, or encounters—through which tīrthas are visited and praised. Even when a verse lacks place-names, it can be a narrative hinge leading into geographically anchored episodes.