Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 2

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । पुरा ब्रह्मा जगत्स्रष्टा विज्ञाय हरिमच्युतम् । अयोध्यावासिनं देवं तत्र चक्रे स्थितिं स्वयम्

Transliteration

agastya uvāca | purā brahmā jagatsraṣṭā vijñāya harimacyutam | ayodhyāvāsinaṃ devaṃ tatra cakre sthitiṃ svayam

Translation

Agastya disse: Outrora, Brahmā, criador dos mundos, ao reconhecer Hari, o Infalível (Acyuta), por sua própria vontade estabeleceu ali a permanência daquele Deus que habita em Ayodhyā.

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु √वच् वचने)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदी

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• जगत्: of the world
• जगत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• स्रष्टा: creator
• स्रष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृज् (धातु √सृज् सर्जने) + तृ (कृदन्त)
• Form: कृदन्त (तृ-प्रत्यय, agent noun); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• विज्ञाय: having known
• विज्ञाय: Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु √ज्ञा अवबोधने) + क्त्वा/ल्यप् (विज्ञाय)
• Form: अव्ययकृदन्त (gerund/ल्यप्); पूर्वकालिक-क्रिया

• हरिम्: Hari
• हरिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• अच्युतम्: the infallible (Acyuta)
• अच्युतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (हरिम् इति)

• अयोध्या: of Ayodhyā
• अयोध्या: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अयोध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; समासाङ्ग (पूर्वपद)

• वासिनम्: dwelling (in)
• वासिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (देवम् इति)

• देवम्: god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb of place)

• चक्रे: made, established
• चक्रे: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु √कृ करणे)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदी

• स्थितिम्: abode, residence
• स्थितिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayodhyā-kṣetra (Hari-nivāsa)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Agastya narrates: in primordial time Brahmā, knowing Hari as the unfailing Lord, establishes His settled presence in Ayodhyā—cosmic creator bowing to the presiding Viṣṇu of the city.

Characters & Entities

• Agastya
• Brahmā
• Hari
• Acyuta
• Ayodhyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred place’s greatness is grounded in divine intention—Brahmā himself establishes Hari’s presence in Ayodhyā.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Ayodhyā as the divinely established abode of Hari (contextually linked to its tīrthas such as Cakratīrtha).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it introduces the etiological (origin) account of Hari’s establishment.