Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

मम दुःखाभितप्तस्य शत्रुभिः कर्षितस्य च । पराभूतस्य दीनस्य क्षुधया पीडितस्य च

Transliteration

mama duḥkhābhitaptasya śatrubhiḥ karṣitasya ca | parābhūtasya dīnasya kṣudhayā pīḍitasya ca

Translation

Quanto a mim—abrasado pela dor, arrastado pelos inimigos, vencido e miserável, e atormentado pela fome—

Word by Word

• मम: of me / my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• दुःखाभितप्तस्य: of (me) tormented by sorrow
• दुःखाभितप्तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: दुःख-अभि-तप्त (कृदन्त; अभि-√तप् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण—‘दुःखेन अभितप्तः’

• शत्रुभिः: by enemies
• शत्रुभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• कर्षितस्य: of (me) dragged/harassed
• कर्षितस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: √कृष् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण—‘कर्षितः/पीडितः’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• पराभूतस्य: of (me) defeated
• पराभूतस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: परा-भूत (कृदन्त; परा-√भू (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण—‘पराजितः’

• दीनस्य: of (me) wretched
• दीनस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: दीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; विशेषण

• क्षुधया: by hunger
• क्षुधया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: क्षुध् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन

• पीडितस्य: of (me) afflicted
• पीडितस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: √पीड् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

Speaker

Durvāsā (continuing prayer/complaint before Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gaunt brāhmaṇa, clothes dusty, stomach clenched in hunger, speaks with trembling voice before Keśava’s presence; attendants and city backdrop suggest Dvārakā’s royal-temple milieu.

Characters & Entities

• Śatru (enemies)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma allows honest confession of suffering; the afflicted should turn their pain into prayer and seek divine shelter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not specified in this verse; the setting remains within Dvārakā Māhātmya’s narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a personal supplication describing distress.