Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 54

ततो रोग परिक्लेशाद्भोजनं न चकार सः । दाघार्दितो जले तस्मिन्स्नातो भक्तिविवर्जितः । सक्तून्कृत्वोपधाने तान्स च सुप्तो निशागमे

tato roga parikleśādbhojanaṃ na cakāra saḥ | dāghārdito jale tasminsnāto bhaktivivarjitaḥ | saktūnkṛtvopadhāne tānsa ca supto niśāgame

Então, atormentado pelo sofrimento da doença, ele não comeu. Queimado pelo calor, banhou-se naquela água sem devoção; e, pondo o saktu junto ao travesseiro, adormeceu ao cair da noite.

ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequential/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (thereupon/then)
रोगपरिक्लेशात्from/owing to the affliction of disease
रोगपरिक्लेशात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootरोग-परिक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)
भोजनम्food/eating
भोजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
चकारdid
चकार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दाघार्दितःtormented by burning heat/thirst
दाघार्दितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदाघ-आर्दित (प्रातिपदिक) [आर्द्/अर्द् (धातु) + क्त]
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सः)
जलेin water
जले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (जले)
स्नातःhaving bathed
स्नातः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) + क्त → स्नात (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (having bathed)
भक्तिविवर्जितःdevoid of devotion
भक्तिविवर्जितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभक्ति-विवर्जित (प्रातिपदिक) [विवर्ज् (धातु) + क्त]
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सः)
सक्तून्parched flour (balls)
सक्तून्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसक्तु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
कृत्वाhaving made/placing
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
उपधानेon a pillow/bed-support
उपधाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; सर्वनाम (refers to सक्तून्)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
सुप्तःasleep
सुप्तः:
Karta (Subject complement/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्वप् (धातु) + क्त → सुप्त (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे (fell asleep)
निशागमेat nightfall
निशागमे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिशा-आगम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण (at the coming of night)

Pulastya

Tirtha: Arbuda-tīrtha-jala (unnamed water)

Type: kund

Listener: Rājā

Scene: Under oppressive heat, the leprous man steps into a shimmering sacred pool/stream, bathes mechanically without prayer, then sets his small bundle of saktu by his head and collapses into sleep as dusk falls.

S
saktu
W
water (snāna)
I
illness (roga)

FAQs

Ritual action without bhakti is spiritually thin; yet even imperfect acts can become occasions for later grace and dharmic transformation.

The episode unfolds in the Arbuda sacred landscape, later linked explicitly with the vicinity of Acaleśvara.

Snāna (bathing) is mentioned, but explicitly described as done without devotion; the story redirects attention toward dāna and vrata later.