Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

न मे सरस्वती देवी जिह्वाग्रे परिवर्तते । कारणं नान्यदस्तीह मृत्योर्मम वरानने । दृष्टोऽकस्मात्त्वया चाहं ततो यास्यामि चान्यतः । मरणं हि मम श्रेयो मूकभावान्न जीवितम्

na me sarasvatī devī jihvāgre parivartate | kāraṇaṃ nānyadastīha mṛtyormama varānane | dṛṣṭo'kasmāttvayā cāhaṃ tato yāsyāmi cānyataḥ | maraṇaṃ hi mama śreyo mūkabhāvānna jīvitam

“Para mim, a deusa Sarasvatī não se move na ponta da minha língua. Não há aqui outra causa para o meu anseio pela morte, ó formosa. Foste tu que me viste de súbito; por isso irei para outro lugar. Pois a morte é melhor para mim do que viver em estado de mudez.”

not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
मेmy/to me
मे:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र षष्ठी (my)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देवीgoddess
देवी:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सरस्वती-विशेषण/अप्पोजिशन
जिह्वाग्रेon the tip of the tongue
जिह्वाग्रे:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (जिह्वायाः अग्रे)
परिवर्ततेmoves/turns (functions)
परिवर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-वृत्/वर्त् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
कारणम्cause
कारणम्:
Pradhāna (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अन्यत्other
अन्यत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कारणम्-विशेषण
अस्तिis
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (Location)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
मृत्योःof death
मृत्योः:
Sambandha (Relation)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वराननेO fair-faced one
वरानने:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (वरं आननं यस्याः)
दृष्टः(I was) seen
दृष्टः:
Kriya (Predicate participle)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोग (seen)
अकस्मात्suddenly
अकस्मात्:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअकस्मात् (अव्यय)
Formआकस्मिकता-वाचक-अव्यय (adverb: suddenly)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (Agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःtherefore/then
ततः:
Hetu/Apādāna (Therefore/From that)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formतस्मात्/ततः—अपादान/क्रमवाचक-अव्यय (therefore/from there)
यास्यामिI will go
यास्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अन्यतःelsewhere
अन्यतः:
Adhikaraṇa (Goal/Place)
TypeIndeclinable
Rootअन्यतः (अव्यय; अन्य+तस्)
Formदिशा/स्थानवाचक-अव्यय (elsewhere)
मरणम्death
मरणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
ममfor me/of me
मम:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
श्रेयःthe better (good)
श्रेयः:
Pradhāna (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनार्थक (better)
मूकभावात्than mute-ness
मूकभावात्:
Apādāna (Source/Comparison)
TypeNoun
Rootमूक (प्रातिपदिक) + भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (मूकस्य भावः)
not
:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
जीवितम्life
जीवितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Piṇḍodaka

Type: kshetra

Scene: A grief-stricken brāhmaṇa (Piṇḍodaka) stands on Arbuda’s sacred slope, head bowed, confessing that Sarasvatī does not move on his tongue; the atmosphere is twilight, with a hint of the goddess’s unseen presence.

S
Sarasvatī
P
Piṇḍodaka

FAQs

Speech and knowledge are sacred gifts; when they are absent, the seeker should turn to divine refuge rather than sink into hopelessness.

The Arbuda setting where Sarasvatī is present; the dialogue leads to the establishment and fame of a tīrtha.

None directly; the verse articulates the motive that prompts Sarasvatī to grant a boon and later prescribe tīrtha-snāna.