
O capítulo apresenta o relato de Pulastya sobre um tīrtha purificador chamado Paṅgu-tīrtha, descrito como capaz de destruir todos os pecados (sarva-pātaka-nāśana). Um brâmane chamado Paṅgu, nascido na linhagem de Cyavana, é incapaz de caminhar; quando seus parentes saem para as tarefas domésticas, ele fica abandonado e aflito. Paṅgu chega a Arbudācala, encontra um lago e empreende severa tapas. Instala um liṅga e adora Śiva com disciplina e fé, oferecendo gandha (perfumes), puṣpa (flores) e naivedya (oferendas de alimento). Sua devoção se intensifica em ascese contínua: subsistir do vento, com japa e homa. Satisfeito, Mahādeva fala diretamente e concede uma dádiva. Paṅgu pede que o tīrtha se torne famoso por seu nome, que sua claudicação seja removida ali pela graça de Śiva, e que Śiva, com Pārvatī, permaneça sempre presente. Īśvara concede a nomeação e declara uma garantia de presença no dia de Caitra śukla caturdaśī. O fruto é expresso de modo concreto: apenas com o banho, Paṅgu obtém forma divina; e os peregrinos que se banham nesse dia são libertos da claudicação e alcançam um corpo transformado e auspicioso.
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । पंगु तीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपातकनाशनम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं पंगुना ब्राह्मणेन च
Pulastya disse: Em seguida, deve-se ir a Paṅgu Tīrtha, destruidora de todos os pecados — onde, outrora, o brâmane chamado Paṅgu praticou austeridades.
Verse 2
पंगुनामा द्विजः पूर्वं च्यवनस्यान्वयेऽभवत् । अशक्तश्चलितुं भूमौ पंगुभावान्नृपोत्तम
Ó melhor dos reis, outrora houve um brâmane chamado Paṅgu, nascido na linhagem de Cyavana; e, por ser coxo, não podia mover-se sobre a terra.
Verse 3
गृहकृत्यनियुक्तोऽसावेकदा बान्धवैर्नृप । पंगुर्गंतुं न शक्तोऽसौ परं दुःखमवाप्तवान्
Ó rei, certa vez, sendo incumbido por seus parentes dos deveres domésticos, Paṅgu não pôde ir (com eles) e caiu em profunda tristeza.
Verse 4
अथासौ तैः परित्यक्तो गत्वार्बुदमथाचलम् । एकं सरः समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्
Então, abandonado por eles, foi ao Monte Arbuda; chegando a um lago, empreendeu austeridades extremamente severas.
Verse 5
लिंगं संस्थाप्य तत्रैव पूजयामास तं विभुम् । गन्धपुष्पादिनैवेद्यैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः
Ali mesmo ele estabeleceu um liṅga e adorou aquele Senhor supremo com oferendas de fragrâncias, flores e naivedya (alimento consagrado), com fé firme e correta.
Verse 6
शिवभक्तिपरो जातो वायुभक्षो बभूव ह । जपहोमरतो नित्यं पंगुनामा द्विजोत्तमः
O mais excelente dos brâmanes, chamado Paṅgu, nasceu inteiramente dedicado à bhakti de Śiva; vivia apenas do ar e, dia após dia, permanecia aplicado ao japa e ao homa.
Verse 7
ततस्तुष्टो महादेवो ब्राह्मणं नृपसत्तम । पंगुं प्रति महाराज वाक्यमेतदुवाच ह
Então Mahādeva, satisfeito, dirigiu estas palavras ao brâmane Paṅgu — ó melhor dos reis, ó grande rei.
Verse 8
ईश्वर उवाच । पंगो तुष्टो महादेवो वरं वरय सुव्रत । तव दास्याम्यहं सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
Īśvara disse: “Ó Paṅgu, Mahādeva está satisfeito. Escolhe uma dádiva, ó tu de votos virtuosos. Eu te concederei tudo, mesmo o que é extremamente difícil de obter.”
Verse 9
पंगुरुवाच । नाम्ना मे ख्यातिमायातु तीर्थमेतत्सुरेश्वर । पंगुभावोऽत्र मे यातु प्रसादात्तव शंकर
Paṅgu disse: “Ó Senhor dos deuses, que este tīrtha se torne célebre pelo meu nome. E, ó Śaṅkara, pela tua graça, que a minha claudicação seja deixada aqui.”
Verse 10
तवास्तु सततं चात्र सांनिध्यं सह भार्यया । एवमुक्तः स तेनाथ विप्रं प्रति वचोब्रवीत्
“Assim seja. Que a minha presença aqui seja contínua, juntamente com a minha consorte.” Tendo assim falado, ele então dirigiu palavras ao brâmane.
Verse 11
ईश्वर उवाच । नाम्ना तव द्विजश्रेष्ठ तीर्थमेतद्भविष्यति । ख्यातिं तपःप्रभावेन तीर्थं यास्यति सत्तम
Īśvara disse: “Ó melhor dos brāhmaṇas, este tīrtha sagrado levará, de fato, o teu nome. Pelo poder da tua austeridade (tapas), ó nobre, este tīrtha alcançará grande renome.”
Verse 12
चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां सांनिध्यं मे भवेत्तथा
“E no décimo quarto dia lunar (caturdaśī) da quinzena clara do mês de Caitra, a minha presença também se manifestará aqui.”
Verse 13
पुलस्त्य उवाच । स्नानमात्रेण विप्रोऽसौ दिव्यरूपमवाप ह । तत्र तस्थौ महादेवो गौर्या सह महेश्वरः
Pulastya disse: “Apenas pelo banho, aquele brāhmaṇa alcançou uma forma divina. E ali permaneceu Mahādeva—Maheśvara—junto com Gaurī.”
Verse 14
तस्मिन्दिने नृपश्रेष्ठ स्नानं तत्र समाचरेत् । स पंगुत्वाद्विनिर्मुक्तो दिव्यरूपमवाप्नुयात्
“Nesse mesmo dia, ó melhor dos reis, deve-se realizar o banho ali. Livre da claudicação, ele alcançará uma forma divina.”
Verse 17
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे पंगुतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोऽध्यायः
Assim termina o décimo sétimo capítulo, intitulado “A Descrição da Grandeza do Paṃgu Tīrtha”, no terceiro Arbuda-khaṇḍa do sétimo Prabhāsa-khaṇḍa, dentro do Śrī Skanda Mahāpurāṇa, a Saṃhitā de oitenta e um mil versos.