Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 122

Devanagari script

तीरे संस्थाप्य दुष्टात्मा तत्सर्वं मृगयादिकम् । गंडूषोत्सर्जनं कृत्वा पीत्वा तोयं च निर्गतः

Transliteration

tīre saṃsthāpya duṣṭātmā tatsarvaṃ mṛgayādikam | gaṃḍūṣotsarjanaṃ kṛtvā pītvā toyaṃ ca nirgataḥ

Translation

Aquele de mente perversa colocou na margem todo o seu equipamento de caça e as presas. Depois de bochechar e cuspir a água, e então beber, saiu do lago.

Word by Word

• तीरे: on the bank
• तीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• संस्थाप्य: having placed
• संस्थाप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्था (धातु) → संस्थाप्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त)
• Form: अव्ययकृदन्त (ल्यप्), पूर्वकालिक (having placed/settled)

• दुष्टात्मा: the wicked-minded one
• दुष्टात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुष्ट (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (दुष्टः आत्मा यस्य/दुष्ट आत्मा)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (तत् इत्यस्य विशेषण)

• मृगयादिकम्: hunting and the like
• मृगयादिकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृगया (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (मृगया-आदि = hunting etc.)

• गण्डूषोत्सर्जनम्: spitting out the mouthful (gargle)
• गण्डूषोत्सर्जनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गण्डूष (प्रातिपदिक) + उत्सर्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गण्डूषस्य उत्सर्जनम्)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकालिक (having done)

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु) → पीत्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययकृदन्त (क्त्वान्त), पूर्वकालिक (having drunk)

• तोयम्: water
• तोयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• निर्गतः: came out
• निर्गतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्-गम् (धातु) → निर्गत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि (having come out)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra-kṣetra (lake-bank episode)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: On the lakebank, the hunter piles his hunting gear and spoils; he rinses his mouth, spits out water, drinks, and steps away—unaware of the sacredness unfolding nearby.

Characters & Entities

• Kirāta (hunter)
• Lake bank (tīra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even ordinary acts near sacred waters can become steps toward purification when one enters a holy landscape.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The forest lake within the Kedāra setting, positioned as a preparatory space before the darśana of the shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

Gaṇḍūṣa (mouth-rinsing) and drinking water—basic purity actions commonly associated with approaching sacred spaces.