Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

देवेन्द्रो हि समानीत इंद्राण्या सह सुप्रभः । तथा चंद्रो हि रोहिण्या वरुणः प्रिययया सह

Transliteration

devendro hi samānīta iṃdrāṇyā saha suprabhaḥ | tathā caṃdro hi rohiṇyā varuṇaḥ priyayayā saha

Translation

Indra, radiante e esplêndido, foi conduzido até lá juntamente com Indrāṇī. Do mesmo modo, a Lua veio com Rohiṇī, e Varuṇa com sua amada consorte.

Word by Word

• देवेन्द्रः: Indra, lord of gods
• देवेन्द्रः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव + इन्द्र (प्रातिपदिक); ‘देव-इन्द्र’
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘देवानाम् इन्द्रः’)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle: ‘indeed’)

• समानीतः: was brought
• समानीतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + नी (धातु) → समानीत (कृदन्त, क्त)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, कर्मणि); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘was brought’

• इन्द्राण्या: with Indrāṇī
• इन्द्राण्या: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: इन्द्राणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह/करण), एकवचन

• सह: with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (preposition: ‘with’)

• सुप्रभः: radiant / splendid
• सुप्रभः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुप्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (देवेन्द्रः)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (likewise)

• चन्द्रः: the Moon
• चन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (indeed)

• रोहिण्या: with Rohiṇī
• रोहिण्या: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: रोहिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह), एकवचन

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रिययया: with (his) beloved
• प्रिययया: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: प्रियया (प्रातिपदिक; ‘प्रिय’ + टाप्)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (सह), एकवचन; ‘with (his) beloved’

• सह: with
• सह: Sahakari (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (with)

Speaker

Lomaśa (continuing narration)

Characters & Entities

• Indra
• Indrāṇī
• Candra
• Rohiṇī
• Varuṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The presence of devas with their consorts underscores wholeness and auspiciousness (saubhāgya) in a grand dharmic gathering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Kedārakhaṇḍa’s setting (linked to Kedāra sacred geography); the verse itself emphasizes attendance rather than naming a tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it narrates the arrival of Indra, the Moon, and Varuṇa with their companions.