Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 24

Devanagari script

तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टा पूजामध्येऽदितिस्तदा । कश्यपेन समायुक्ता साऽस्तौषीत्कमलेक्षणा

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā vismayāviṣṭā pūjāmadhye'ditistadā | kaśyapena samāyuktā sā'stauṣītkamalekṣaṇā

Translation

Ao vê-Lo, Aditi, tomada de assombro no meio da adoração, juntamente com Kaśyapa, louvou o Senhor de olhos de lótus.

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Accusative singular pronoun)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• विस्मयाविष्टा: overcome with wonder
• विस्मयाविष्टा: Viśeṣaṇa (Adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक) + आ+विश् (धातु) + क्त (कृदन्त) → आविष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष (विस्मयेन आविष्टा) विशेषण (qualifying अदितिः)

• पूजामध्ये: in the midst of worship
• पूजामध्ये: Adhikaraṇa (Location/Context)
• Type: Noun
• Root: पूजा + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पूजायाः मध्ये)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• तदा: then
• तदा: Kāla-adhikaraṇa (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (then)

• कश्यपेन: with/by Kaśyapa
• कश्यपेन: Sahakārī / Karaṇa (Association)
• Type: Noun
• Root: कश्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन

• समायुक्ता: accompanied/associated
• समायुक्ता: Viśeṣaṇa (Adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: सम्+आ+युज् (धातु) + क्त (कृदन्त) → समायुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying अदितिः)

• सा: she
• सा: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular pronoun)

• अस्तौषीत्: praised
• अस्तौषीत्: Kriyā (Predicate)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg imperfect)

• कमलेक्षणा: lotus-eyed
• कमलेक्षणा: Viśeṣaṇa (Adjective of subject)
• Type: Adjective
• Root: कमल + ईक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कमलस्य इव ईक्षणं यस्याः) विशेषण (qualifying सा/अदितिः)

Speaker

Sūta (deduced: Māheśvarakhaṇḍa narrative voice)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (frame)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Implied dvija audience

Visual Art Cues

Scene: Aditi, astonished, stands or kneels amid worship offerings; Kaśyapa beside her; both turn toward the lotus-eyed Lord and begin hymns—hands in añjali, lamps and flowers in the foreground.

Characters & Entities

• Aditi
• Kaśyapa
• Lotus-eyed Lord (Viṣṇu)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship culminates in awe and heartfelt praise when the deity is realized as present.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa setting frames the event; this verse centers on the worship encounter rather than a location.

What ritualistic prescription is mentioned?

It indicates stuti (hymnic praise) arising during pūjā, but does not add a new rule.