Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 20

Devanagari script

सुरसेनान्वितः सद्य आगतो हि त्रिविष्टपम् । तदा सर्वे सुरगणाः सुहृद्भ्यश्च परस्परम् । बभूवुर्मुदिताः सर्वे यक्षगंधर्वकिंनराः

Transliteration

surasenānvitaḥ sadya āgato hi triviṣṭapam | tadā sarve suragaṇāḥ suhṛdbhyaśca parasparam | babhūvurmuditāḥ sarve yakṣagaṃdharvakiṃnarāḥ

Translation

Acompanhado pelo exército dos deuses, ele retornou prontamente a Triviṣṭapa (o céu). Então todas as hostes divinas se alegraram entre si como amigos queridos; e todos os Yakṣas, Gandharvas e Kiṃnaras ficaram jubilosos.

Word by Word

• सुरसेना: the army of gods
• सुरसेना: Associate (सहचर)
• Type: Noun
• Root: सुर + सेना (प्रातिपदिके)
• Form: समासः: सुराणां सेना (षष्ठी-तत्पुरुष); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)

• अन्वितः: accompanied (by)
• अन्वितः: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनु + इ (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय) / अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त/विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘accompanied/attended’ (इन्द्रस्य)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: Time (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण)

• आगतः: arrived
• आगतः: Predicate (विधेय)
• Type: Verb
• Root: आ + गम् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘has come/arrived’

• हि: indeed
• हि: Emphasis (निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)
• Form: अव्यय (निपात; कारण/निश्चयार्थ)

• त्रिविष्टपम्: to Triviṣṭapa (heaven)
• त्रिविष्टपम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; गन्तव्य-स्थानम्

• तदा: then
• तदा: Time (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक)

• सर्वे: all
• सर्वे: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; विशेषणम्

• सुरगणाः: groups of gods
• सुरगणाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर + गण (प्रातिपदिके)
• Form: समासः: सुराणां गणाः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

• सुहृद्भ्यः: to (their) friends
• सुहृद्भ्यः: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सुहृद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी/पञ्चमी विभक्ति (Dative/Ablative), बहुवचन; अत्र चतुर्थी (सम्प्रदान) अधिकयुक्ता

• च: and
• च: Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• परस्परम्: mutually; to one another
• परस्परम्: Reciprocal relation (परस्पर)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्पर (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (परस्पर-भावे; reciprocal adverb)

• बभूवुः: became
• बभूवुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन

• मुदिताः: delighted
• मुदिताः: Predicate adjective (विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मुद् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle as adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; विशेषणम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; विशेषणम्

• यक्षगंधर्वकिंनराः: Yakṣas, Gandharvas, and Kiṃnaras
• यक्षगंधर्वकिंनराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्ष + गन्धर्व + किंनर (प्रातिपदिकानि)
• Form: समासः: यक्षाश्च गन्धर्वाश्च किंनराश्च (इतरेतर-द्वन्द्व); पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Skanda Dialogue

Listener: Brāhmaṇas/ṛṣis (contextual)

Visual Art Cues

Scene: Indra returns to Triviṣṭapa with the deva-army; the celestial city glows; devas, yakṣas, gandharvas, and kiṃnaras exchange greetings and rejoice like friends.

Characters & Entities

• Indra (implied)
• Triviṣṭapa (Svarga)
• Devas
• Yakṣas
• Gandharvas
• Kiṃnaras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Restoration of cosmic order (ṛta) brings harmony among celestial beings; dharmic balance is celebrated as communal joy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse mentions Triviṣṭapa (heaven), not an earthly tīrtha; the broader Kedāra section remains the terrestrial sacred frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.