Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तं दृष्ट्वा विष्णुना सर्वे सुरा भग्नमनोरथा । आश्वासिता वचोभिश्च नानानुनयको विदैः

Transliteration

taṃ dṛṣṭvā viṣṇunā sarve surā bhagnamanorathā | āśvāsitā vacobhiśca nānānunayako vidaiḥ

Translation

Ao verem Viṣṇu, todos os deuses, com as esperanças despedaçadas, foram consolados por suas palavras, hábeis em muitos modos de acalmar e persuadir.

Word by Word

• तम्: him/that one
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः (pronoun)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Absolutive/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिकक्रिया; धातुः दृश् (to see)

• विष्णुना: by Viṣṇu
• विष्णुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्

• सुराः: the gods
• सुराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• भग्न-मनोरथाः: with hopes shattered
• भग्न-मनोरथाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भग्न (कृदन्त-प्रातिपदिक; √भञ्ज्) + मनोरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारय-समासः (भङ्गः यस्य मनोरथः सः/ते)

• आश्वासिताः: were consoled
• आश्वासिताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-श्वस् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘आश्वासित’ = consoled

• वचोभिः: by words
• वचोभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• नाना-अनुनयैः: by various entreaties
• नाना-अनुनयैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नाना (अव्यय) + अनुनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः (नानाविधाः अनुनयाः)

• विदैः: by the wise (ones)
• विदैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘विद’ = ज्ञानी/विद्वान् (wise/learned)

Speaker

Sūta/Lomaharṣaṇa (narrator, deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrimage-inquirer audience within Kedārakhaṇḍa frame

Visual Art Cues

Scene: The devas, crestfallen and anxious, gather as Viṣṇu arrives; his calm, persuasive speech lifts their despair.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Devas (Suras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine guidance dispels despair; the Lord restores courage through wise counsel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.