Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 56

Devanagari script

वससि ध्रुवचक्रे त्वं मुनिचक्रे च ते स्थितिः । भचक्रेषु खचक्रेषु भूचक्रे च नमोऽस्तु ते

Transliteration

vasasi dhruvacakre tvaṃ municakre ca te sthitiḥ | bhacakreṣu khacakreṣu bhūcakre ca namo'stu te

Translation

Tu habitas no círculo de Dhruva (a estrela polar), e tua presença está também no círculo dos sábios. Nas rodas estelares, nas esferas celestes e no círculo da terra—salutações a ti.

Word by Word

• वससि: you dwell
• वससि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular)

• ध्रुवचक्रे: in the fixed/polar wheel (Dhruva-circle)
• ध्रुवचक्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; ध्रुवस्य चक्रे इति षष्ठी-तत्पुरुष

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषार्थे (2nd person pronoun), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• मुनिचक्रे: in the circle of sages
• मुनिचक्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; मुनीनां चक्रे इति षष्ठी-तत्पुरुष

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• ते: your
• ते: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन

• स्थितिः: abiding/presence
• स्थितिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन

• भचक्रेषु: in the Bhā-circles
• भचक्रेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भ (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन; भस्य चक्रेषु इति षष्ठी-तत्पुरुष

• खचक्रेषु: in the Kha-circles
• खचक्रेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ख (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन; खस्य चक्रेषु इति षष्ठी-तत्पुरुष

• भूचक्रे: in the earth-circle
• भूचक्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक) + चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; भूमेः चक्रे इति षष्ठी-तत्पुरुष

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha (Salutation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: नमस्-शब्दः अव्ययीभाववत् प्रयोगः; निपात/उद्गार (interjection of salutation)

• अस्तु: let there be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन

Speaker

Bhīma

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers namaskāra to a radiant Devī whose form spans the pole-star, constellations, celestial spheres, and the earth-disc, with sages’ mandala encircling her.

Characters & Entities

• Devī
• Dhruva
• Munis (sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devī is the sustaining presence from the polar axis of the heavens down to the earthly realm—order and stability rest in her.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named; the verse is cosmological rather than geographical.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is contemplative praise (stuti) aligning devotion with cosmic vision.