Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

Devanagari script

इमं क्षेत्रपकल्पं च विजानन्विजयस्तथा । यथोक्तविधिनाभ्यर्च्य सिद्धेयं तुष्टुवे च तम्

Transliteration

imaṃ kṣetrapakalpaṃ ca vijānanvijayastathā | yathoktavidhinābhyarcya siddheyaṃ tuṣṭuve ca tam

Translation

Compreendendo este procedimento para os Kṣetrapālas, Vijayā também—tendo adorado segundo o método enunciado—louvou-o (o guardião/a deidade), buscando êxito em sua empreitada.

Word by Word

• इमम्: this
• इमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (acc. sg.)

• क्षेत्रपकल्पम्: the procedure/rite concerning the Kṣetrapas
• क्षेत्रपकल्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्रप (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (acc. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• विजानन्: knowing, understanding
• विजानन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (अवबोधने) उपसर्ग-वि; शतृ (वर्तमान कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त; पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (nom. sg. masc. pres. act. ptcp.)

• विजयः: Vijaya
• विजयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विजय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (nom. sg.)

• तथा: likewise, then
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: likewise)

• यथोक्त-विधिना: by the prescribed method
• यथोक्त-विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यथा (अव्यय) + उक्त (कृदन्त; √वच् क्त) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; एकवचन (instr. sg.); ‘यथोक्त’ इति विशेषणपूर्वकः विधिः

• अभ्यर्च्य: having worshipped
• अभ्यर्च्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √अर्च् (पूजायाम्) उपसर्ग-अभि; ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थ)
• Form: अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); ल्यप्-प्रत्यय (having worshipped)

• सिद्धा: accomplished, successful
• सिद्धा: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (कृदन्त; √सिध् (सिद्धौ) क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (nom. sg. fem.)

• इयम्: this (she/this)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन (nom. sg.)

• तुष्टुवे: praised
• तुष्टुवे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुतौ) उपसर्ग-तु? (न); परस्मै? (न); आत्मनेपद परिपूर्णभूत (लिट्)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect); प्रथम-पुरुष; एकवचन; आत्मनेपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; एकवचन (acc. sg.)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vijayā, intent on success, performs a prescribed guardian-worship with orderly offerings, then recites a hymn; the deity/guardian appears pleased, indicating impending accomplishment.

Characters & Entities

• Kṣetrapāla
• Vijayā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right knowledge of ritual (vidhi) joined with devotion (stuti) becomes a cause of siddhi—successful completion aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse concludes a kṣetrapāla-rite section rather than praising a single named tirtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform Kṣetrapāla worship exactly according to the ‘yathokta-vidhi’ (the stated method) and conclude with praise (stuti).