Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

तत्र यो यच्च ध्यायेत स च तत्र प्रलीयते । तस्मात्सदा शिवं देवं पंचवक्त्रं हरं स्मरेत्

tatra yo yacca dhyāyeta sa ca tatra pralīyate | tasmātsadā śivaṃ devaṃ paṃcavaktraṃ haraṃ smaret

Aquilo que alguém contempla, nessa mesma realidade ele se dissolve. Portanto, recorde-se sempre de Śiva—o divino Hara de cinco faces.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम/relative pronoun
यत्whatever (thing)
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम/relative pronoun
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
ध्यायेतshould meditate upon
ध्यायेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संकेतवाचक सर्वनाम/demonstrative pronoun
also/and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक/conjunction)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक अव्यय/adverb of place)
प्रलीयतेdissolves/merges
प्रलीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-ली (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
तस्मात्therefore/from that (reason)
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; हेत्वर्थे/ablative of reason
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक/time-adverb)
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
देवम्the god
देवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; शिवस्य विशेषण/अभिधान
पञ्चवक्त्रम्five-faced
पञ्चवक्त्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + वक्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (पञ्च वक्त्राणि यस्य)
हरम्Hara
हरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; शिवस्य नाम
स्मरेत्should remember
स्मरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvara-khaṇḍa narrative style)

Scene: A yogin seated in stillness, the subtle form of Pañcavaktra Śiva arising in the heart-lotus; five serene faces oriented to the directions, signifying omniscient guardianship; the world fades as the meditator ‘dissolves’ into Śiva.

Ś
Śiva
H
Hara
P
Pañcavaktra (five-faced Śiva)

FAQs

Meditation shapes destiny: sustained contemplation leads to identification with the contemplated reality; hence the text recommends Śiva as the highest focus.

No site is specified; the verse is a doctrinal instruction on dhyāna and liberation.

Constant smaraṇa (remembrance) of Pañcavaktra Śiva is prescribed as the key inner practice.