Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8

आदित्यचंद्रावनिलोऽनलश्च द्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च । अहश्च रात्रिश्च उभे च संध्ये धर्मो हि जानाति नरस्य वृत्तम्

ādityacaṃdrāvanilo'nalaśca dyaurbhūmirāpo hṛdayaṃ yamaśca | ahaśca rātriśca ubhe ca saṃdhye dharmo hi jānāti narasya vṛttam

O Sol e a Lua, o Vento e o Fogo, o Céu e a Terra, as Águas, o coração interior e Yama; o dia e a noite, e ambos os crepúsculos—o Dharma conhece, de fato, a conduta do homem.

आदित्यचन्द्रावनिलःthe Sun, Moon, and Wind
आदित्यचन्द्रावनिलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + अनिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (आदित्यश्च चन्द्रश्च अनिलश्च)
अनलःfire
अनलः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
द्यौःheaven/sky
द्यौः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भूमिःearth
भूमिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (pluralia tantum)
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यमःYama (lord of death)
यमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
अहःday
अहः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
रात्रिःnight
रात्रिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
उभेboth
उभे:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन (Dual)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
संध्येthe two twilights (dawn and dusk)
संध्ये:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
धर्मःDharma (righteousness)
धर्मः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Emphasis/Reason (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निपात (particle: for/indeed)
जानातिknows
जानाति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
नरस्यof a man
नरस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
वृत्तम्conduct/behavior
वृत्तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha: Sandhyā (time-junction) as a ‘kāla-tīrtha’ (implicit)

Type: kshetra

Scene: A mandala-like tableau: Sun and Moon above, Wind and Fire at sides, Heaven and Earth as upper/lower realms, Waters flowing, Yama seated with ledger, and at the center a glowing heart; day/night and two sandhyās as twin gateways—Dharma presiding over all.

Ā
Āditya (Sun)
C
Candra (Moon)
A
Anila (Wind)
A
Anala (Fire)
D
Dyauḥ (Heaven)
B
Bhūmi (Earth)
Ā
Āpaḥ (Waters)
H
Hṛdaya (Heart)
Y
Yama
D
Dharma

FAQs

The cosmos itself bears witness; dharma is inescapable because all elements and time observe one’s actions.

No particular sacred site is mentioned; the emphasis is universal dharma and cosmic witnessing.

No direct ritual is prescribed, but the mention of both saṃdhyās implicitly supports saṃdhyā discipline and mindful conduct at dawn and dusk.