Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 57

चतुर्थः संवहो नाम स्थितो नक्षत्रमण्डले । वातरश्मिभिराबद्धं ध्रुवेण सह भ्राम्यते

caturthaḥ saṃvaho nāma sthito nakṣatramaṇḍale | vātaraśmibhirābaddhaṃ dhruveṇa saha bhrāmyate

O quarto vento, chamado Saṃvaha, habita na esfera das mansões lunares. Preso por cordas de raios de vento, faz essa esfera estelar girar juntamente com Dhruva, a Estrela Polar.

caturthaḥthe fourth
caturthaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण (Masculine, Nominative singular; ordinal adjective)
saṃvahaḥSaṃvaha (name of a wind/force)
saṃvahaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃvaha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (Masculine, Nominative singular)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (Apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनामनिर्देशक अव्यय (namely particle)
sthitaḥsituated
sthitaḥ:
Karta (Predicate/State)
TypeAdjective
Root√sthā (स्था) (धातु) → sthita (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (Masculine, Nominative singular; PPP)
nakṣatramaṇḍalein the sphere of stars
nakṣatramaṇḍale:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootnakṣatra (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (Neuter, Locative singular)
vātaraśmibhiḥby wind-rays/streams of wind
vātaraśmibhiḥ:
Karaṇa (Instrument/Agent in passive)
TypeNoun
Rootvāta (प्रातिपदिक) + raśmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन (Feminine, Instrumental plural)
ābaddhamtied/fastened
ābaddham:
Karma (Object in passive/कर्म)
TypeAdjective
Root√bandh (बन्ध्) (धातु) → ābaddha (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपसर्गपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त (Neuter singular; PPP)
dhruveṇawith/by Dhruva
dhruveṇa:
Sahakāraka/Karaṇa (Co-agent/Instrument)
TypeNoun
Rootdhruva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (Masculine, Instrumental singular)
sahatogether with
saha:
Sahārtha (Association)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय (preposition-like indeclinable: 'together with')
bhrāmyaterevolves
bhrāmyate:
Kriyā (Action/Verb)
TypeVerb
Root√bhram (भ्रम्) (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (Present indicative, 3rd person singular, ātmanepada)

Lomaharṣaṇa (Sūta), per Māheśvarakhaṇḍa narrative convention

Tirtha: Nakṣatra-maṇḍala (conceptual)

Type: kshetra

Scene: A vast ring of nakṣatras revolving with Dhruva, bound by luminous ‘wind-ray’ cords, with Saṃvaha presiding as the sustaining wind.

S
Saṃvaha
N
Nakṣatra-maṇḍala
D
Dhruva

FAQs

Cosmic order is upheld by unseen divine forces; contemplating this order cultivates reverence and steadiness like Dhruva.

No specific tīrtha is named; the verse belongs to a cosmological description within the Māheśvarakhaṇḍa.

None; the verse is descriptive, explaining the mechanism of celestial rotation.